<?xml
version="1.0" encoding="utf-8"?><?xml-stylesheet title="XSL formatting" type="text/xsl" href="https://www.education-defense.fr/spip.php?page=backend.xslt" ?>
<rss version="2.0" 
	xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/"
	xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/"
	xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom"
>

<channel xml:lang="fr">
	<title>&#201;ducation &#224; la D&#233;fense et &#224; la S&#233;curit&#233; nationale</title>
	<link>https://www.education-defense.fr/</link>
	<description>Un site d&#233;di&#233; &#224; l'&#201;ducation &#224; la D&#233;fense, &#224; l'enseignement de d&#233;fense et au d&#233;veloppement de l'Esprit de d&#233;fense &#224; l'&#201;cole depuis 2017.</description>
	<language>fr</language>
	<generator>SPIP - www.spip.net</generator>
	<atom:link href="https://www.education-defense.fr/spip.php?id_rubrique=90&amp;page=backend" rel="self" type="application/rss+xml" />

	<image>
		<title>&#201;ducation &#224; la D&#233;fense et &#224; la S&#233;curit&#233; nationale</title>
		<url>https://www.education-defense.fr/IMG/logo/siteon0.png</url>
		<link>https://www.education-defense.fr/</link>
		
		
	</image>


	
	 
	 
	 
	 
  	
  	 
  	
	
	 
	 
	 
	 
  	
  	 
  	
	

	
	



<item xml:lang="fr">
		<title>Op&#233;ration Micha&#235;l : le d&#233;but de la Kaiserschlacht</title>
		<link>https://www.education-defense.fr/Operation-Michael-le-debut-de-la-Kaiserschlacht</link>
		<guid isPermaLink="true">https://www.education-defense.fr/Operation-Michael-le-debut-de-la-Kaiserschlacht</guid>
		<dc:date>2024-03-21T16:47:00Z</dc:date>
		<dc:format>text/html</dc:format>
		<dc:language>fr</dc:language>
		<dc:creator>Nghia NGUYEN</dc:creator>






		<dc:subject>Histoire militaire/Batailles</dc:subject>
		<dc:subject>Guerre</dc:subject>
		<dc:subject>Enseignement de d&#233;fense</dc:subject>

		<description>
&lt;p&gt;En 1918, la Guerre mondiale entre dans sa quatri&#232;me ann&#233;e avec un rapport de force qui n'est plus celui du d&#233;but du conflit. Non seulement les terribles saign&#233;es humaines, tous fronts confondus, ont mis l'ensemble des bellig&#233;rants aux limites de leurs capacit&#233;s d&#233;mographiques mais les &#233;v&#233;nements de l'ann&#233;e 1917 ont &#233;galement redessin&#233; les &#233;quilibres strat&#233;giques. &lt;br class='autobr' /&gt; Drapeau imp&#233;rial allemand &lt;br class='autobr' /&gt; Gagner du temps avec des arm&#233;es &#233;puis&#233;es &lt;br class='autobr' /&gt; L'arm&#233;e britannique sort de deux batailles aussi (&#8230;)&lt;/p&gt;


-
&lt;a href="https://www.education-defense.fr/-Premiere-Guerre-mondiale-" rel="directory"&gt;Premi&#232;re Guerre mondiale&lt;/a&gt;


		</description>


 <content:encoded>&lt;img src='https://www.education-defense.fr/IMG/logo/arton837.png?1788464781' class='spip_logo spip_logo_right' width='150' height='95' alt=&#034;&#034; /&gt;
		&lt;div class='rss_texte'&gt;&lt;p style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;En 1918, la Guerre mondiale entre dans sa quatri&#232;me ann&#233;e avec un rapport de force qui n'est plus celui du d&#233;but du conflit. Non seulement les terribles saign&#233;es humaines, tous fronts confondus, ont mis l'ensemble des bellig&#233;rants aux limites de leurs capacit&#233;s d&#233;mographiques mais les &#233;v&#233;nements de l'ann&#233;e 1917 ont &#233;galement redessin&#233; les &#233;quilibres strat&#233;giques.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;/p&gt;
&lt;p style=&#034;text-align: center;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;&lt;img alt=&#034;&#034; height='334' src='https://www.education-defense.fr/IMG/distant/jpg/drapeau_impe_ria-56dcadd0.jpg?1788538898' style='max-width: 200px; max-height: 200px;' width='500' /&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&#034;text-align: center;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;Drapeau imp&#233;rial allemand&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&#034;text-align: center;&#034;&gt; &lt;/p&gt;
&lt;p style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;&lt;strong&gt;Gagner du temps avec des arm&#233;es &#233;puis&#233;es&lt;/strong&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;L'arm&#233;e britannique sort de deux batailles aussi meutri&#232;res qu'ind&#233;cises. Entre l'offensive de la Somme (juillet-novembre 1916) et la bataille de Passchendaele (juillet &#224; novembre 1917), c'est plus d'un demi-million d'hommes qui disparaissent ou sont mis hors de combat. La troisi&#232;me bataille des Flandres s'ach&#232;ve en m&#234;me temps que celle de Caporetto o&#249; l'arm&#233;e italienne essuie une lourde d&#233;faite. L'arm&#233;e fran&#231;aise porte, quant &#224; elle, le plus dur des combats et les mutineries dans ses rangs en disent long sur son &#233;puisement moral. Elle a besoin de temps et n'est pas en mesure de reprendre l'offensive en ce d&#233;but d'ann&#233;e 1918.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;Le plus grave r&#233;side cependant dans l'effondrement du front russe. La r&#233;volution bolchevique a emport&#233; le tsarisme, et le nouveau gouvernement des soviets s'empresse de conclure un armistice avec l'Allemagne (d&#233;cembre 1917). Puissance dont l'&#233;conomie &#233;tait la moins pr&#233;par&#233;e &#224; entrer dans une guerre industrielle moderne, la Russie - d&#233;sormais sovi&#233;tique et qui n'est sauv&#233;e que pas son immensit&#233; g&#233;ographique &#8211; veut sortir du conflit le plus rapidement. Le 3 mars 1918, &#224; Brest-Litovsk (Bi&#233;loriussie), elle signe une paix s&#233;par&#233;e avec les empires centraux.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;Alors qu'&#224; ce stade du conflit toutes les arm&#233;es commencent &#224; manquer d'hommes, l'issue de la guerre &#224; l'Est ouvre une opportunit&#233; strat&#233;gique au Reich allemand qui peut maintenant concentrer ses forces &#224; l'Ouest pour une grande offensive. Il faut faire vite car les alli&#233;s - eux aussi en manque de soldats &#8211; peuvent compter sur l'entr&#233;e en guerre des Etats-Unis (6 avril 1917) qui devrait leur permettre de reprendre l'avantage. En effet, si l'&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;US&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt; Army est encore largement inexp&#233;riment&#233;e, les premiers &#233;l&#233;ments de l'&lt;a href=&#034;https://education-defense.fr/spip.php?article241&#034;&gt;American Expeditionary Force (&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;AEF&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;)&lt;/a&gt; ont d&#233;j&#224; d&#233;barqu&#233; &#224; Saint-Nazaire le 13 juin 1917. Ce sont des millions de soldats am&#233;ricains qui sont d&#233;sormais attendus dans un avenir proche. Pour l'Allemagne, l'offensive du printemps 1918 d'embl&#233;e planifi&#233;e d&#232;s la fin de l'ann&#233;e 1917, et qui va entrer dans l'Histoire sous le nom de &lt;em&gt;Kaiserschlacht&lt;/em&gt; (&#171; &lt;small class=&#034;fine&#034;&gt; &lt;/small&gt;bataille de l'Empereur&lt;small class=&#034;fine&#034;&gt; &lt;/small&gt; &#187;), est celle de la derni&#232;re chance. L'Arm&#233;e imp&#233;riale va y jeter ses derni&#232;res ressources afin d'inverser le rapport de forces.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;&lt;strong&gt;&#201;liminer l'arm&#233;e britannique&lt;/strong&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;Le Grand &#201;tat-Major g&#233;n&#233;ral est domin&#233; par deux personnalit&#233;s : le Generalfeldmarschall Paul von &lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;HINDENBURG&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt; (1847-1934) et le G&#233;n&#233;ral Erich von &lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;LUDENDORFF&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt; (1865-1937). Le premier est le commandant supr&#234;me mais le deuxi&#232;me est son influent second qui lui dispute les r&#234;nes du pouvoir. Dirigeant la conduite strat&#233;gique de la guerre au plus haut niveau, les deux officiers - surnomm&#233;s les Dioscures &#8211; ont directement n&#233;goci&#233; le trait&#233; de Brest-Litovsk avec L&#201;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;NINE&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt; tout en pr&#233;parant le basculement du dispositif strat&#233;gique allemand d'Est en Ouest. Leur objectif est d'&#233;liminer l'une des deux arm&#233;es alli&#233;es principales avant l'&#233;t&#233; 1918 : l'arm&#233;e fran&#231;aise ou l'arm&#233;e britannique.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;Du fait de son immobilisation dans des milliers de kilom&#232;tres de tranch&#233;es depuis la fin de l'ann&#233;e 1914, le front occidental a peu boug&#233; et les options restent limit&#233;es. Attaquer l'arm&#233;e fran&#231;aise correspondrait &#224; une nouvelle offensive dans la r&#233;gion de la Meuse et le &lt;a href=&#034;https://education-defense.fr/spip.php?article216&#034;&gt;secteur de Verdun.&lt;/a&gt; Une victoire emp&#234;cherait l'arm&#233;e fran&#231;aise de se r&#233;tablir m&#234;me avec l'aide des Am&#233;ricains, et son moral serait affect&#233; de mani&#232;re d&#233;cisive apr&#232;s la bataille d'attrition qui eut lieu au m&#234;me endroit en 1916. Attaquer l'arm&#233;e britannique avec un effort principal en Picardie et non plus dans les Flandres, permettrait un mouvement d'enveloppement qui acculerait rapidement les Anglais dos &#224; la mer. Cette situation leur &#244;terait toute intiniative strat&#233;gique.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;LUDENDORFF&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt; choisit de porter le fer contre les Britanniques, plus particuli&#232;rement contre la plus faible de leurs quatre arm&#233;es. Command&#233;e par le G&#233;n&#233;ral Hubert &lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;GOUGH&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt; (1870-1963), la 5&lt;sup class=&#034;typo_exposants&#034;&gt;e&lt;/sup&gt; Arm&#233;e britannique a beaucoup souffert durant la bataille de Passchendaele. Elle est affect&#233;e dans le secteur le plus difficile &#224; d&#233;fendre, alors qu'elle est encore affaiblie et en pleine r&#233;organisation. Certes, &lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;GOUGH&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt; n'a pas bonne r&#233;putation et beaucoup doutent en sa capacit&#233; &#224; planifier efficacement la remise sur pied de ses forces. Objectivement, il lui manque des hommes et il n'a pas eu le temps de remettre en &#233;tat le r&#233;seau de tranch&#233;es et de fortifications de son secteur au moment o&#249; &lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;LUDENDORFF&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt; d&#233;clenche la &lt;em&gt;Kaiserschlacht&lt;/em&gt;.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;/p&gt;
&lt;p style=&#034;text-align: center;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;&lt;img alt=&#034;&#034; height='347' src='https://www.education-defense.fr/IMG/distant/jpg/feldgrauenjpgdoc-14634bea.jpg?1788538899' style='max-width: 200px; max-height: 200px;' width='500' /&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&#034;text-align: center;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;Soldats allemands durant la &lt;em&gt;Kaiserschlacht&lt;/em&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;/p&gt;
&lt;p style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;&lt;strong&gt;L'op&#233;ration Micha&#235;l : un affrontement de deux semaines qui ouvre une bataille de plus de trois mois&lt;/strong&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;Initialement et momentan&#233;ment, le rapport de force est favorable aux Allemands. Le 21 mars 1918, ils ont r&#233;ussi &#224; concentrer 192 divisions devant les 178 divisions alli&#233;es. Dans le secteur de Micha&#235;l, entre la Scarpe au nord et l'Oise au sud, sur un front de quatre-vingt kilom&#232;tres, 76 divisions allemandes de qualit&#233; partent &#224; l'assaut de lignes tenues par seulement 28 divisions britanniques de qualit&#233; in&#233;gale. D&#232;s 4.40 du matin, la 5&lt;sup class=&#034;typo_exposants&#034;&gt;e&lt;/sup&gt; Arm&#233;e de &lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;GOUGH&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt; est &#233;cras&#233;e par un violent bombardement d'artillerie. L'horizon est illumin&#233; par 6200 canons, tous calibres confondus, qui ouvrent simultan&#233;ment le feu. Cet &#171; &lt;small class=&#034;fine&#034;&gt; &lt;/small&gt;orage d'acier&lt;small class=&#034;fine&#034;&gt; &lt;/small&gt; &#187; s'abat sur les tommies de &lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;GOUGH&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt; durant cinq heures. Les frappes d'artillerie allemandes sont panach&#233;es de munitions conventionnelles et chimiques. Ces derni&#232;res sont &#224; la fois lacrymog&#232;ne &#8211; pour irriter et faire &#244;ter les masques de protection - et charg&#233;es d'yp&#233;rite pour tuer. C'est un feu roulant de plusieurs heures qui permet &#224; l'infanterie allemande d'avancer progressivement.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;&#192; partir de 9.40, les &lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;XVII&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;sup class=&#034;typo_exposants&#034;&gt;e&lt;/sup&gt;, &lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;XVIII&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;sup class=&#034;typo_exposants&#034;&gt;e&lt;/sup&gt; et &lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;II&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;sup class=&#034;typo_exposants&#034;&gt;e&lt;/sup&gt; Arm&#233;es allemandes sortent de leurs tranch&#233;es pour aller au contact du dispositif britannique largement d&#233;sorganis&#233;. C'est la &lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;XVIII&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;sup class=&#034;typo_exposants&#034;&gt;e&lt;/sup&gt; Arm&#233;e allemande du G&#233;n&#233;ral Oskar von &lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;HUTIER&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt; (1857-1934) qui tient le r&#244;le de fer de lance de l'offensive Micha&#235;l. Pionnier dans l'utilisation de troupes sp&#233;ciales appel&#233;es &lt;em&gt;Sturmtruppen&lt;/em&gt; (troupes d'assaut) ou &lt;em&gt;Stosstruppen&lt;/em&gt; (troupes de choc), von &lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;HUTIER&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt; a th&#233;oris&#233; une doctrine de perc&#233;e des lignes ennemies cherchant &#224; &#233;conomiser des pertes humaines massives. Recommandant un bombardement d'artillerie utilisant &#224; la fois des obus conventionnels et des obus chimiques, il lance dans la foul&#233;e des unit&#233;s sp&#233;ciales particuli&#232;rement durcies dans le combat de tranch&#233;e dont la mission est de rep&#233;rer et de d&#233;truire les points n&#233;vralgiques du dispositif adverse. &#201;quip&#233;es de l'armement sp&#233;cifique aux nettoyeurs de tranch&#233;es &#8211; armes automatiques, lance-flammes, mortiers&#8230; - les &lt;em&gt;Sturmtruppen &lt;/em&gt;n'ont pas vocation &#224; prendre la totalit&#233; d'une tranch&#233;e mais d'investir des points pr&#233;cis : postes de commandement, quartiers-g&#233;n&#233;raux, positions d'artillerie et toute position vuln&#233;rable permettant une rupture &#224; un endroit donn&#233;. &#201;vitant les combats frontaux, ces unit&#233;s sont d'abord faites pour l'infiltration : leur objectif &#233;tant de d&#233;sorganiser le dispositif ennemi dans la profondeur.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;Ce jour-l&#224;, les lignes avanc&#233;es britanniques sont rapidement submerg&#233;es et d&#232;s midi la ligne rouge de &lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;GOUGH&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt; (sa ligne de d&#233;fense principale) est directement attaqu&#233;e. En d&#233;pit de quelques points de r&#233;sistance, la ligne rouge c&#232;de dans l'apr&#232;s-midi et la 5&lt;sup class=&#034;typo_exposants&#034;&gt;e&lt;/sup&gt; Arm&#233;e l&#226;che pied et recule de 6 km. Ce faisant, elle ouvre une br&#232;che particuli&#232;rement dangereuse en direction de Paris. En effet, c'est au sud de son dispositif, &#224; la confluence de l'Oise et de l'Aisne, que se situe la charni&#232;re avec la 6&lt;sup class=&#034;typo_exposants&#034;&gt;e&lt;/sup&gt; Arm&#233;e fran&#231;aise qui, voyant son flanc gauche s'effondrer, est oblig&#233;e de se retirer &#224; son tour afin d'&#233;viter un enveloppement de son aile gauche. L'effondrement de la 5&lt;sup class=&#034;typo_exposants&#034;&gt;e&lt;/sup&gt; Arm&#233;e au nord, dans le secteur de Flesqui&#232;res, n'est pas moins dangereux pour les alli&#233;s. La 3&lt;sup class=&#034;typo_exposants&#034;&gt;e&lt;/sup&gt; Arm&#233;e britannique est d&#233;sormais directement menac&#233;e d'enveloppement, et l'axe de progression qui permettrait aux Allemands de couper en deux le dispositif britannique - avec une partie de ce dernier enferm&#233; dans les Flandres et dos &#224; la mer - se dessine.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;Poursuivant sur sa lanc&#233;e du 24 au 26 mars, l'op&#233;ration Micha&#235;l est en passe de s&#233;parer les arm&#233;es britanniques et fran&#231;aises. Durement &#233;branl&#233; par la rupture du front, le commandement alli&#233; est en crise. Pour le Mar&#233;chal Douglas HAIG (1861-1928) qui commande l'ensemble de la British Expeditionary Force (BEF), les Fran&#231;ais doivent fournir des renforts pour qu'il puisse &#233;chapper &#224; la manoeuvre d' enveloppement allemande, mais pour les Fran&#231;ais c'est la d&#233;fense de Paris qui prime notamment en veillant au verrou de Verdun. Un commandement unique est institu&#233; afin de donner une coh&#233;rence strat&#233;gique &#224; la riposte franco-britannique, et c'est le G&#233;n&#233;ral Ferdinand &lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;FOCH&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt; (1851-1929) qui en prend la direction dans les premiers jours d'avril au moment o&#249; les &#233;l&#233;ments de pointe de l'op&#233;ration Micha&#235;l ne sont plus qu'&#224; 7 km d'Amiens.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&#034;text-align: center;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;&lt;img alt=&#034;&#034; height='233' src='https://www.education-defense.fr/IMG/distant/png/1-52pngdocid1719-2766640d.png?1788538899' style='max-width: 200px; max-height: 200px;' width='500' /&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&#034;text-align: center;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;Mitrailleuse, lance-flammes, minenwerfer, bandouli&#232;res de chargeurs suppl&#233;mentaires, sacs &#224; grenades et masses d'arme constituent les &#233;quipements caract&#233;ristiques des &lt;em&gt;Sturmtruppen&lt;/em&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&#034;text-align: center;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;&lt;em&gt;&lt;img alt=&#034;&#034; height='273' src='https://www.education-defense.fr/local/cache-vignettes/L425xH273/stahlhelmpngdoci-948b1c82-071ed.png?1790457134' style='max-width: 200px; max-height: 200px;' width='425' /&gt;&lt;/em&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt; &lt;li style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;color:#ff0000;&#034;&gt;&lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;Le &lt;em&gt;Stahlhelm&lt;/em&gt; (casque d'acier) appara&#238;t en janvier 1916, et commence &#224; &#233;quiper les troupes allemandes durant la bataille de Verdun. C'est le docteur Friedrich SCHWERD qui le dessine en remplacement du casque &#224; pointe trop haut, pas assez solide (cuir bouilli) ni protecteur. Le nouveau casque d'acier descend largement sur les oreilles et la nuque du soldat, augmentant sensiblement la protection de la t&#234;te. Son syst&#232;me de fixation (serre-t&#234;te et jugulaire) est directement int&#233;gr&#233; &#224; la coiffe m&#233;tallique, et deux boulons lat&#233;raux situ&#233;s &#224; l'avant permettent de fixer une plaque de blindage additionnelle contre les impacts frontaux. Donnant au soldat allemand une silhouette d&#233;sormais caract&#233;ristique, le &lt;em&gt;Stahlhelm&lt;/em&gt; M 1916 prot&#233;geait bien plus que les casques fran&#231;ais Adrian et Brodie britannique. Le premier &#233;tait en t&#244;le et, comme le second, ne prot&#233;geait pas du tout les oreilles ni la base du cr&#226;ne. Le succ&#232;s du &lt;em&gt;Stahlhelm&lt;/em&gt; se prolongea avec diverses variantes dont le Mod&#232;le 1935 qui sera le casque de la Wehrmacht jusqu'en 1945.&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;p style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;/p&gt;
&lt;p style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;&lt;strong&gt;L'&#233;chec de la &lt;em&gt;Kaiserschlacht&lt;/em&gt;&lt;/strong&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;L'offensive allemande n'ira cependant pas plus loin. Depuis le 21 mars, elle a progress&#233; de 60 km mais sur plusieurs axes du nord au sud selon les reculs du front alli&#233;. Partant, elle s'est dispers&#233;e et n'est plus suffisamment puissante ni concentr&#233;e. Sa progression &#8211; non m&#233;canis&#233;e - est ralentie par un terrain rendu difficile du fait des bombardements d'artillerie ; ces derniers ayant an&#233;anti les voies de communication. Surtout, les divisions allemandes sont &#233;puis&#233;es, et c'est une infanterie d'&#233;lite &#8211; la derni&#232;re dont dispose le Reich &#8211; qui a &#233;t&#233; saign&#233;e durant une quinzaine de jours. Le 4 avril, les Britanniques lancent une contre-attaque qui sauve Amiens et donne un coup d'arr&#234;t &#224; l'op&#233;ration Micha&#235;l. Le front alli&#233; est enfin stabilis&#233;.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;La &lt;em&gt;Kaiserschlacht&lt;/em&gt; n'est pas pour autant termin&#233;e. Sur tout le front Ouest, les Allemands poursuivent leurs attaques pendant plusieurs mois, jusqu'&#224; l'&#233;t&#233; 1918. Paris continue d'&#234;tre bombard&#233;e par l'artillerie &#224; longue port&#233;e et les offensives Georgette (secteur des Flandres du 9 avril au 2 mai), Bl&#252;cher-Yorck (secteur de Soissons du 27 mai au 4 juin) et &lt;a href=&#034;https://education-defense.fr/spip.php?article226&#034;&gt;Gneisenau (secteur de Compi&#232;gne du 5 au 13 juin)&lt;/a&gt; tentent de reprendre l'intiative, mais avec l'&#233;chec de l'op&#233;ration Gneisenau la &lt;em&gt;Kaiserschlacht&lt;/em&gt; est d&#233;finitivement perdue. &#192; cette date, l'arm&#233;e allemande a perdu 500 000 hommes et ses unit&#233;s de &lt;em&gt;Sturmtruppen&lt;/em&gt; sont d&#233;cim&#233;es. Une derni&#232;re bataille est livr&#233;e en Champagne dans le triple secteur de Ch&#226;teau-Thierry, &#201;pernay et Ch&#226;lons-en-Champagne afin d'enrayer le recul allemand. Pour &lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;LUDENDORFF&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;, l'op&#233;ration Friedensturm (14-17 juillet) est un dernier et sanglant &#233;chec face aux Fran&#231;ais du G&#233;n&#233;ral Charles &lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;MANGIN&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt; (1866-1925). Ce sont les alli&#233;s qui, d&#233;sormais, disposent d'une initiative strat&#233;gique qu'ils vont garder jusqu'en novembre 1918.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;_______________&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;&lt;strong&gt;Ressources&lt;/strong&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt; &lt;li style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;CABANES&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt; (Bruno) et &lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;DUM&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&#201;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;NIL&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt; (Anne) dir. &lt;em&gt;Larousse de la Grande Guerre&lt;/em&gt;, Larousse, 2014, 480 p.&lt;/span&gt;&lt;/li&gt; &lt;li style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;CHIRAT&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt; (Didier), &lt;em&gt;La 1&lt;sup class=&#034;typo_exposants&#034;&gt;re&lt;/sup&gt; Guerre mondiale par les cartes&lt;/em&gt;, Larousse, 2023, 256 p.&lt;/span&gt;&lt;/li&gt; &lt;li style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;GRAY&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt; (Randal), &lt;em&gt;Kaiserschlacht 1918. The final german offensive&lt;/em&gt;, London, Osprey publishing, 1991, 96 p.&lt;/span&gt;&lt;/li&gt; &lt;li style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;GUILLERMIN (John), &lt;em&gt;The blue Max&lt;/em&gt;, 1966. Un film de guerre qui traverse le contexte de l'op&#233;ration Micha&#235;l.&lt;/span&gt;&lt;/li&gt; &lt;li style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;KEEGAN&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt; (John), &lt;em&gt;La Premi&#232;re Guerre Mondiale&lt;/em&gt;, Le grand livre du mois, 2003, 558 p.&lt;/span&gt;&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;p style=&#034;text-align: center;&#034;&gt; &lt;/p&gt;
&lt;p style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;/p&gt;
&lt;div class=&#034;spip_document_1718 spip_document spip_documents spip_document_audio spip_document_avec_legende player&#034; data-legende-len=&#034;19&#034; data-legende-lenx=&#034;&#034;
&gt;
&lt;figure class=&#034;spip_doc_inner&#034;&gt; &lt;div class=&#034;audio-wrapper&#034; style='width:400px;max-width:100%;'&gt; &lt;audio class=&#034;mejs mejs-1718 &#034; data-id=&#034;c56e3a14d38493508b632fe45537a922&#034; src='https://www.education-defense.fr/IMG/mp3/hindenburg_marsch.mp3' type=&#034;audio/mpeg&#034; preload=&#034;none&#034; data-mejsoptions='{&#034;iconSprite&#034;: &#034;plugins-dist/medias/lib/mejs/mejs-controls.svg&#034;,&#034;alwaysShowControls&#034;: true,&#034;loop&#034;:false,&#034;audioWidth&#034;:&#034;100%&#034;}' controls=&#034;controls&#034; &gt;&lt;/audio&gt; &lt;/div&gt;
&lt;figcaption class='spip_doc_legende'&gt; &lt;div class='spip_doc_titre crayon document-titre-1718 '&gt;&lt;strong&gt;Hindenburg Marsch
&lt;/strong&gt;&lt;/div&gt; &lt;/figcaption&gt;&lt;div class=&#034;base64javascript20233152886ab851001125b5.47991260&#034; title=&#034;PHNjcmlwdD4gdmFyIG1lanNwYXRoPSdwbHVnaW5zLWRpc3QvbWVkaWFzL2xpYi9tZWpzL21lZGlhZWxlbWVudC1hbmQtcGxheWVyLm1pbi5qcz8xNzkwMzM0NjY0JyxtZWpzY3NzPSdwbHVnaW5zLWRpc3QvbWVkaWFzL2xpYi9tZWpzL21lZGlhZWxlbWVudHBsYXllci5taW4uY3NzPzE3OTAzMzQ2NjQnOwp2YXIgbWVqc2xvYWRlcjsKKGZ1bmN0aW9uKCl7dmFyIGE9bWVqc2xvYWRlcjsidW5kZWZpbmVkIj09dHlwZW9mIGEmJihtZWpzbG9hZGVyPWE9e2dzOm51bGwscGx1Zzp7fSxjc3M6e30saW5pdDpudWxsLGM6MCxjc3Nsb2FkOm51bGx9KTthLmluaXR8fChhLmNzc2xvYWQ9ZnVuY3Rpb24oYyl7aWYoInVuZGVmaW5lZCI9PXR5cGVvZiBhLmNzc1tjXSl7YS5jc3NbY109ITA7dmFyIGI9ZG9jdW1lbnQuY3JlYXRlRWxlbWVudCgibGluayIpO2IuaHJlZj1jO2IucmVsPSJzdHlsZXNoZWV0IjtiLnR5cGU9InRleHQvY3NzIjtkb2N1bWVudC5nZXRFbGVtZW50c0J5VGFnTmFtZSgiaGVhZCIpWzBdLmFwcGVuZENoaWxkKGIpfX0sYS5pbml0PWZ1bmN0aW9uKCl7ITA9PT1hLmdzJiZmdW5jdGlvbihjKXtqUXVlcnkoImF1ZGlvLm1lanMsdmlkZW8ubWVqcyIpLm5vdCgiLmRvbmUsLm1lanNfX3BsYXllciIpLmVhY2goZnVuY3Rpb24oKXtmdW5jdGlvbiBiKCl7dmFyIGU9ITAsaDtmb3IoaCBpbiBkLmNzcylhLmNzc2xvYWQoZC5jc3NbaF0pO2Zvcih2YXIgZiBpbiBkLnBsdWdpbnMpInVuZGVmaW5lZCI9PQp0eXBlb2YgYS5wbHVnW2ZdPyhlPSExLGEucGx1Z1tmXT0hMSxqUXVlcnkuZ2V0U2NyaXB0KGQucGx1Z2luc1tmXSxmdW5jdGlvbigpe2EucGx1Z1tmXT0hMDtiKCl9KSk6MD09YS5wbHVnW2ZdJiYoZT0hMSk7ZSYmalF1ZXJ5KCIjIitjKS5tZWRpYWVsZW1lbnRwbGF5ZXIoalF1ZXJ5LmV4dGVuZChkLm9wdGlvbnMse3N1Y2Nlc3M6ZnVuY3Rpb24oYSxjKXtmdW5jdGlvbiBiKCl7dmFyIGI9alF1ZXJ5KGEpLmNsb3Nlc3QoIi5tZWpzX19pbm5lciIpO2EucGF1c2VkPyhiLmFkZENsYXNzKCJwYXVzaW5nIiksc2V0VGltZW91dChmdW5jdGlvbigpe2IuZmlsdGVyKCIucGF1c2luZyIpLnJlbW92ZUNsYXNzKCJwbGF5aW5nIikucmVtb3ZlQ2xhc3MoInBhdXNpbmciKS5hZGRDbGFzcygicGF1c2VkIil9LDEwMCkpOmIucmVtb3ZlQ2xhc3MoInBhdXNlZCIpLnJlbW92ZUNsYXNzKCJwYXVzaW5nIikuYWRkQ2xhc3MoInBsYXlpbmciKX1iKCk7YS5hZGRFdmVudExpc3RlbmVyKCJwbGF5IixiLCExKTsKYS5hZGRFdmVudExpc3RlbmVyKCJwbGF5aW5nIixiLCExKTthLmFkZEV2ZW50TGlzdGVuZXIoInBhdXNlIixiLCExKTthLmFkZEV2ZW50TGlzdGVuZXIoInBhdXNlZCIsYiwhMSk7Zy5hdHRyKCJhdXRvcGxheSIpJiZhLnBsYXkoKX19KSl9dmFyIGc9alF1ZXJ5KHRoaXMpLmFkZENsYXNzKCJkb25lIiksYzsoYz1nLmF0dHIoImlkIikpfHwoYz0ibWVqcy0iK2cuYXR0cigiZGF0YS1pZCIpKyItIithLmMrKyxnLmF0dHIoImlkIixjKSk7dmFyIGQ9e29wdGlvbnM6e30scGx1Z2luczp7fSxjc3M6W119LGUsaDtmb3IoZSBpbiBkKWlmKGg9Zy5hdHRyKCJkYXRhLW1lanMiK2UpKWRbZV09alF1ZXJ5LnBhcnNlSlNPTihoKTtiKCl9KX0oalF1ZXJ5KX0pO2EuZ3N8fCgidW5kZWZpbmVkIiE9PXR5cGVvZiBtZWpzY3NzJiZhLmNzc2xvYWQobWVqc2NzcyksYS5ncz1qUXVlcnkuZ2V0U2NyaXB0KG1lanNwYXRoLGZ1bmN0aW9uKCl7YS5ncz0hMDthLmluaXQoKTtqUXVlcnkoYS5pbml0KTtvbkFqYXhMb2FkKGEuaW5pdCl9KSl9KSgpOzwvc2NyaXB0Pg==&#034;&gt;&lt;/div&gt; &lt;/figure&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;p&gt;&lt;/doc1718|player&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p&gt; &lt;/p&gt;
&lt;p&gt; &lt;/p&gt;&lt;/div&gt;
		
		</content:encoded>


		

	</item>
<item xml:lang="fr">
		<title>L'armistice du 11 novembre 1918</title>
		<link>https://www.education-defense.fr/L-armistice-du-11-novembre-1918</link>
		<guid isPermaLink="true">https://www.education-defense.fr/L-armistice-du-11-novembre-1918</guid>
		<dc:date>2018-11-11T15:54:45Z</dc:date>
		<dc:format>text/html</dc:format>
		<dc:language>fr</dc:language>
		<dc:creator>Nghia NGUYEN</dc:creator>






		<dc:subject>Histoire militaire/Batailles</dc:subject>
		<dc:subject>Guerre</dc:subject>
		<dc:subject>Enseignement de d&#233;fense</dc:subject>

		<description>
&lt;p&gt;Peinture anonyme de 1918 montrant le moment o&#249; la d&#233;l&#233;gation allemande se pr&#233;sente devant la d&#233;l&#233;gation alli&#233;e &#224; Rethondes. Le Mar&#233;chal Ferdinand FOCH se tient face au repr&#233;sentant allemand Matthias ERZBERGER (debout de dos). &lt;br class='autobr' /&gt; L'effondrement de l'Allemagne en 1918 &lt;br class='autobr' /&gt; L'ann&#233;e 1918 voit la reprise de la guerre de mouvement avec la sortie du conflit de la Russie. La paix s&#233;par&#233;e sign&#233;e &#224; Brest-Litovsk le 3 mars 1918 permet &#224; l'Allemagne de concentrer ses derni&#232;res forces dans une grande (&#8230;)&lt;/p&gt;


-
&lt;a href="https://www.education-defense.fr/-Premiere-Guerre-mondiale-" rel="directory"&gt;Premi&#232;re Guerre mondiale&lt;/a&gt;


		</description>


 <content:encoded>&lt;img src='https://www.education-defense.fr/IMG/logo/arton531.jpg?1788464823' class='spip_logo spip_logo_right' width='150' height='121' alt=&#034;&#034; /&gt;
		&lt;div class='rss_texte'&gt;&lt;p style=&#034;text-align: center;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;&lt;img alt=&#034;&#034; height='254' src='https://www.education-defense.fr/IMG/distant/jpg/armisticejpgdoci-77170fca.jpg?1788465993' style='max-width: 550px; max-height: 300px;' width='500' /&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&#034;text-align: center;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;Peinture anonyme de 1918 montrant le moment o&#249; la d&#233;l&#233;gation allemande se pr&#233;sente devant la d&#233;l&#233;gation alli&#233;e &#224; Rethondes. Le Mar&#233;chal Ferdinand FOCH se tient face au repr&#233;sentant allemand Matthias ERZBERGER (debout de dos).&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&#034;text-align: center;&#034;&gt; &lt;/p&gt;
&lt;p style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;&lt;strong&gt;L'effondrement de l'Allemagne en 1918&lt;/strong&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;L'ann&#233;e 1918 voit la reprise de la guerre de mouvement avec la sortie du conflit de la Russie. La paix s&#233;par&#233;e sign&#233;e &#224; Brest-Litovsk le 3 mars 1918 permet &#224; l'Allemagne de concentrer ses derni&#232;res forces dans une grande offensive sur le front occidental (1). La &lt;a href=&#034;http://www.cheminsdememoire-nordpasdecalais.fr/lhistoire/batailles/loffensive-allemande-du-printemps-1918-la-kaiserschlacht.html&#034;&gt;&lt;em&gt;Kaiserschlacht&lt;/em&gt;&lt;/a&gt; &#8211; ou bataille de l'Empereur &#8211; va durer de mars &#224; juillet 1918&lt;small class=&#034;fine&#034;&gt; &lt;/small&gt; ; p&#233;riode durant laquelle l'Arm&#233;e imp&#233;riale va lancer trois offensives meurtri&#232;res ayant pour objectif de rompre le front alli&#233;, et d'emporter la d&#233;cision avant que la mont&#233;e en puissance am&#233;ricaine ne remette en cause le rapport de force.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;Ces offensives du printemps 1918 sont cependant un &#233;chec. Alors que le Reich venait de perdre 1 million d'hommes en quelques mois, le front occidental n'&#233;tait toujours pas rompu. Pire, &lt;a href=&#034;http://www.education-defense.fr/spip.php?article241&#034;&gt;les effectifs am&#233;ricains ne cessent d'augmenter&lt;/a&gt; dans le m&#234;me temps : au nombre de 300 000 en mars 1918, les &lt;em&gt;Sammies&lt;/em&gt; &#233;taient d&#233;sormais 1,8 million sur le sol fran&#231;ais en octobre. L'initiative est d&#233;sormais dans le camp alli&#233;, et le Grand Quartier G&#233;n&#233;ral allemand (&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;GQG&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;) - command&#233; par le Mar&#233;chal Paul von &lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;HINDENBURG&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt; (1847-1934) et le G&#233;n&#233;ral Erich &lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;LUDENDORFF&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt; (1865-1937) &#8211; acquiert la conviction d'une d&#233;faite in&#233;luctable d&#232;s le mois d'ao&#251;t. Durant le mois de septembre, &lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;HINDENBURG&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt; et son chef d'&#233;tat-major r&#233;v&#232;lent au gouvernement allemand la gravit&#233; de la situation militaire, et demandent l'engagement imm&#233;diat de pourparlers en vue de conclure un armistice.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;&#192; partir de ce moment, la situation se d&#233;t&#233;riore rapidement ouvrant une crise d&#233;cisive. Le 14 septembre, le Reich austro-hongrois demande l'armistice et le 29 c'est la Bulgarie qui sort du conflit. La crise militaire entre alors en r&#233;sonnance avec une crise politique bien plus grave : la population allemande ne comprenant plus le sens des sacrifices humains et &#233;conomiques &#224; fournir. L'incompr&#233;hension d'une d&#233;faite imminente filtrant de mani&#232;re aussi soudaine, se transforme d&#232;s le mois d'octobre en une v&#233;ritable col&#232;re populaire tourn&#233;e contre le r&#233;gime imp&#233;rial.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;Refusant les clauses de l'armistice pr&#233;sent&#233;es par les alli&#233;s, l'Empereur Guillaume &lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;II&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt; (1859-1941) ne fait qu'attiser cette col&#232;re, qui se mue en une v&#233;ritable r&#233;volution. Le 27 octobre, les socialistes demandent l'abdication du Kaiser et le 3 novembre les &#233;quipages de la Flotte et des d&#233;p&#244;ts de l'arsenal de Kiel se mutinent. R&#233;cup&#233;r&#233;e par la gauche communiste (2), l'agitation gagne rapidement toute l'Allemagne laissant craindre une r&#233;volution comme celle qui se produisit un an auparavant en Russie. Le 9 novembre, &#224; Berlin, alors que &lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;LIEBKNECHT&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt; proclame la &#171; &lt;small class=&#034;fine&#034;&gt; &lt;/small&gt;R&#233;publique socialiste libre&lt;small class=&#034;fine&#034;&gt; &lt;/small&gt; &#187;, Guillaume &lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;II&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt; abdique et part en exil en Hollande. R&#233;fugi&#233; &#224; Spa aupr&#232;s du &lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;GQG&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;, le Kaiser esp&#233;rait encore &#233;craser la r&#233;volution berlinoise, mais en d&#233;pit de son attachement &#224; l'Empire l'&#233;tat-major lui fit savoir que les troupes ne le suivrait pas. Devant cette double impasse &#8211; militaire et politique - poursuivre les hostilit&#233;s n'avait plus de sens.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;/p&gt;
&lt;p style=&#034;text-align: center;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;&lt;img alt=&#034;&#034; height='505' src='https://www.education-defense.fr/IMG/distant/png/pressepngdocid10-4f203197.png?1788465831' style='max-width: 550px; max-height: 500px;' width='500' /&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&#034;text-align: center;&#034;&gt; &lt;/p&gt;
&lt;div class=&#034;spip_document_1013 spip_document spip_documents spip_document_audio spip_document_avec_legende player&#034; data-legende-len=&#034;21&#034; data-legende-lenx=&#034;&#034;
&gt;
&lt;figure class=&#034;spip_doc_inner&#034;&gt; &lt;div class=&#034;audio-wrapper&#034; style='width:400px;max-width:100%;'&gt; &lt;audio class=&#034;mejs mejs-1013 &#034; data-id=&#034;740098dd0fd58609fb9598922c648a4c&#034; src='https://www.education-defense.fr/IMG/mp3/sonnerie_au_drapeau-2.mp3' type=&#034;audio/mpeg&#034; preload=&#034;none&#034; data-mejsoptions='{&#034;iconSprite&#034;: &#034;plugins-dist/medias/lib/mejs/mejs-controls.svg&#034;,&#034;alwaysShowControls&#034;: true,&#034;loop&#034;:false,&#034;audioWidth&#034;:&#034;100%&#034;}' controls=&#034;controls&#034; &gt;&lt;/audio&gt; &lt;/div&gt;
&lt;figcaption class='spip_doc_legende'&gt; &lt;div class='spip_doc_titre crayon document-titre-1013 '&gt;&lt;strong&gt;Sonnerie au Drapeau
&lt;/strong&gt;&lt;/div&gt; &lt;/figcaption&gt;&lt;div class=&#034;base64javascript20233152886ab851001125b5.47991260&#034; title=&#034;PHNjcmlwdD4gdmFyIG1lanNwYXRoPSdwbHVnaW5zLWRpc3QvbWVkaWFzL2xpYi9tZWpzL21lZGlhZWxlbWVudC1hbmQtcGxheWVyLm1pbi5qcz8xNzkwMzM0NjY0JyxtZWpzY3NzPSdwbHVnaW5zLWRpc3QvbWVkaWFzL2xpYi9tZWpzL21lZGlhZWxlbWVudHBsYXllci5taW4uY3NzPzE3OTAzMzQ2NjQnOwp2YXIgbWVqc2xvYWRlcjsKKGZ1bmN0aW9uKCl7dmFyIGE9bWVqc2xvYWRlcjsidW5kZWZpbmVkIj09dHlwZW9mIGEmJihtZWpzbG9hZGVyPWE9e2dzOm51bGwscGx1Zzp7fSxjc3M6e30saW5pdDpudWxsLGM6MCxjc3Nsb2FkOm51bGx9KTthLmluaXR8fChhLmNzc2xvYWQ9ZnVuY3Rpb24oYyl7aWYoInVuZGVmaW5lZCI9PXR5cGVvZiBhLmNzc1tjXSl7YS5jc3NbY109ITA7dmFyIGI9ZG9jdW1lbnQuY3JlYXRlRWxlbWVudCgibGluayIpO2IuaHJlZj1jO2IucmVsPSJzdHlsZXNoZWV0IjtiLnR5cGU9InRleHQvY3NzIjtkb2N1bWVudC5nZXRFbGVtZW50c0J5VGFnTmFtZSgiaGVhZCIpWzBdLmFwcGVuZENoaWxkKGIpfX0sYS5pbml0PWZ1bmN0aW9uKCl7ITA9PT1hLmdzJiZmdW5jdGlvbihjKXtqUXVlcnkoImF1ZGlvLm1lanMsdmlkZW8ubWVqcyIpLm5vdCgiLmRvbmUsLm1lanNfX3BsYXllciIpLmVhY2goZnVuY3Rpb24oKXtmdW5jdGlvbiBiKCl7dmFyIGU9ITAsaDtmb3IoaCBpbiBkLmNzcylhLmNzc2xvYWQoZC5jc3NbaF0pO2Zvcih2YXIgZiBpbiBkLnBsdWdpbnMpInVuZGVmaW5lZCI9PQp0eXBlb2YgYS5wbHVnW2ZdPyhlPSExLGEucGx1Z1tmXT0hMSxqUXVlcnkuZ2V0U2NyaXB0KGQucGx1Z2luc1tmXSxmdW5jdGlvbigpe2EucGx1Z1tmXT0hMDtiKCl9KSk6MD09YS5wbHVnW2ZdJiYoZT0hMSk7ZSYmalF1ZXJ5KCIjIitjKS5tZWRpYWVsZW1lbnRwbGF5ZXIoalF1ZXJ5LmV4dGVuZChkLm9wdGlvbnMse3N1Y2Nlc3M6ZnVuY3Rpb24oYSxjKXtmdW5jdGlvbiBiKCl7dmFyIGI9alF1ZXJ5KGEpLmNsb3Nlc3QoIi5tZWpzX19pbm5lciIpO2EucGF1c2VkPyhiLmFkZENsYXNzKCJwYXVzaW5nIiksc2V0VGltZW91dChmdW5jdGlvbigpe2IuZmlsdGVyKCIucGF1c2luZyIpLnJlbW92ZUNsYXNzKCJwbGF5aW5nIikucmVtb3ZlQ2xhc3MoInBhdXNpbmciKS5hZGRDbGFzcygicGF1c2VkIil9LDEwMCkpOmIucmVtb3ZlQ2xhc3MoInBhdXNlZCIpLnJlbW92ZUNsYXNzKCJwYXVzaW5nIikuYWRkQ2xhc3MoInBsYXlpbmciKX1iKCk7YS5hZGRFdmVudExpc3RlbmVyKCJwbGF5IixiLCExKTsKYS5hZGRFdmVudExpc3RlbmVyKCJwbGF5aW5nIixiLCExKTthLmFkZEV2ZW50TGlzdGVuZXIoInBhdXNlIixiLCExKTthLmFkZEV2ZW50TGlzdGVuZXIoInBhdXNlZCIsYiwhMSk7Zy5hdHRyKCJhdXRvcGxheSIpJiZhLnBsYXkoKX19KSl9dmFyIGc9alF1ZXJ5KHRoaXMpLmFkZENsYXNzKCJkb25lIiksYzsoYz1nLmF0dHIoImlkIikpfHwoYz0ibWVqcy0iK2cuYXR0cigiZGF0YS1pZCIpKyItIithLmMrKyxnLmF0dHIoImlkIixjKSk7dmFyIGQ9e29wdGlvbnM6e30scGx1Z2luczp7fSxjc3M6W119LGUsaDtmb3IoZSBpbiBkKWlmKGg9Zy5hdHRyKCJkYXRhLW1lanMiK2UpKWRbZV09alF1ZXJ5LnBhcnNlSlNPTihoKTtiKCl9KX0oalF1ZXJ5KX0pO2EuZ3N8fCgidW5kZWZpbmVkIiE9PXR5cGVvZiBtZWpzY3NzJiZhLmNzc2xvYWQobWVqc2NzcyksYS5ncz1qUXVlcnkuZ2V0U2NyaXB0KG1lanNwYXRoLGZ1bmN0aW9uKCl7YS5ncz0hMDthLmluaXQoKTtqUXVlcnkoYS5pbml0KTtvbkFqYXhMb2FkKGEuaW5pdCl9KSl9KSgpOzwvc2NyaXB0Pg==&#034;&gt;&lt;/div&gt; &lt;/figure&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;p&gt;&lt;/doc1013|player&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;/p&gt;
&lt;p style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;&lt;strong&gt;L'armistice du 11 novembre 1918&lt;/strong&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;Il revint donc aux fragiles autorit&#233;s politiques du moment de signer un armistice dont les conditions n'avaient pu &#234;tre adoucies faute de temps pour n&#233;gocier avec les alli&#233;s. C'est &#224; Matthias &lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;ERZBERGER&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt; (1875-1921) que revint la lourde responsabilit&#233; de signer le document pr&#233;par&#233; par le Mar&#233;chal Ferdinand &lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;FOCH&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt; (1851-1929) et les gouvernements alli&#233;s (3). Le 7 novembre, &#224; Haudroy (Aisne), le caporal Pierre &lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;SELLIER&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt; (1892-1949) du 171&lt;sup class=&#034;typo_exposants&#034;&gt;e&lt;/sup&gt; R&#233;giment d'infanterie entre dans l'Histoire en sonnant au clairon le cessez-le-feu qui permet &#224; la d&#233;l&#233;gation allemande de traverser les lignes pour rejoindre le Mar&#233;chal &lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;FOCH&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt; dans la for&#234;t de Compi&#232;gne dans la nuit du 10 au 11 novembre 1918. C'est au carrefour forestier de Rethondes, dans le wagon-salon 2419 D du train fran&#231;ais (4) qu'&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;ERZBERGER&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt; signe donc l'armistice aux environs de 5.15 du matin.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;D'abord militaires, les conditions de l'armistice pr&#233;voient d'embl&#233;e l'impossibilit&#233; pour l'Allemagne de reprendre le conflit : 5000 pi&#232;ces d'artillerie, 25 000 mitrailleuses, 1700 avions, l'ensemble de la flotte sous-marine et de la &lt;em&gt;Hochseeflotte&lt;/em&gt; (5) devaient &#234;tre imm&#233;diatement livr&#233;s aux alli&#233;s. Tous les territoires occup&#233;s en Belgique et en France &#8211; &#224; commencer par l'Alsace-Lorraine &#8211; devaient &#234;tre &#233;vacu&#233;s par l'Arm&#233;e imp&#233;riale, ainsi qu'une bande de territoire de 10 km de profondeur sur la rive allemande du Rhin. Par ces conditions, &lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;FOCH&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt; entendait mettre l'Allemagne &#171; &lt;small class=&#034;fine&#034;&gt; &lt;/small&gt;&#224; la merci des vainqueurs&lt;small class=&#034;fine&#034;&gt; &lt;/small&gt; &#187;&lt;small class=&#034;fine&#034;&gt; &lt;/small&gt; ; ceux-ci devant pouvoir reprendre une offensive jusqu'&#224; Berlin s'il le fallait. Sur le plan politique, l'armistice annule les trait&#233;s de Brest-Litovsk et de Bucarest (7 mai 1918), et pr&#233;voit un droit des populations fran&#231;aise et belge &#224; des indemnit&#233;s de r&#233;paration.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;Les conditions de l'armistice sont dures, et pr&#233;figurent d&#233;j&#224; ce que sera le &#171; &lt;small class=&#034;fine&#034;&gt; &lt;/small&gt;Diktat&lt;small class=&#034;fine&#034;&gt; &lt;/small&gt; &#187; de Versailles. Fix&#233; officiellement &#224; 11.00 dans la matin&#233;e du 11 novembre, l'arr&#234;t des combats sur terre comme sur mer et dans les airs ne fait cependant pas cesser les derni&#232;res trag&#233;dies. Ce 11 novembre 1918, 1170 soldats fran&#231;ais sont encore tu&#233;s, bless&#233;s ou disparaissent dans les derniers bombardements. Il en est aussi pour plus de 4000 Allemands et, &#224; Stenay (Meuse), une compagnie d'infanterie am&#233;ricaine est d&#233;cim&#233;e lors d'un dernier assaut ce m&#234;me jour. Au total, ce sont plus de 10 000 hommes, tous camps confondus, qui p&#233;rissent encore ce 11 novembre 1918 sur l'ensemble du front occidental. Quant aux combats dans les Balkans (front d'Orient), ils se poursuivront jusqu'en mars 1919.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;/p&gt;
&lt;p style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;&lt;strong&gt;Une d&#233;faite qui ne dit pas son nom. Une victoire qui n'annonce pas la paix&lt;/strong&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;Une dizaine d'&#201;tats bellig&#233;rants, repr&#233;sentant plus de 70 &#201;tats actuels, se sont affront&#233;s de 1914 &#224; 1918 avec une mobilisation humaine, &#233;conomique, industrielle, scientifique et morale sans &#233;quivalent jusqu'&#224; pr&#233;sent dans l'histoire des conflits humains. Le bilan est &#224; la mesure d'une guerre devenue la premi&#232;re guerre totale de l'Histoire : 70 millions de soldats ont &#233;t&#233; mobilis&#233;s sur la dur&#233;e de la lutte&lt;small class=&#034;fine&#034;&gt; &lt;/small&gt; ; 10 millions d'entre eux ont &#233;t&#233; tu&#233;s auxquels on ajoutera entre 5 et 10 millions de morts du fait de causes indirectes (blessures, famines, maladies&#8230;). 10 millions de r&#233;fugi&#233;s parcourent l'Europe, et il ne faut pas moins de 16 trait&#233;s internationaux pour r&#233;gler une paix qui transforme profond&#233;ment la g&#233;opolitique europ&#233;enne et mondiale.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;La &#171; &lt;small class=&#034;fine&#034;&gt; &lt;/small&gt;paix&lt;small class=&#034;fine&#034;&gt; &lt;/small&gt; &#187; est-elle par ailleurs v&#233;ritablement r&#233;gl&#233;e&lt;small class=&#034;fine&#034;&gt; &lt;/small&gt; ? D&#232;s l'&#233;poque, les observateurs les plus lucides comprenaient d&#233;j&#224; que l'arr&#234;t des combats n'&#233;taient peut-&#234;tre qu'une &#233;tape annonciatrice d'un autre conflit : le red&#233;coupage des fronti&#232;res et des populations au c&#339;ur de l'Europe ainsi que les amputations territoriales (6) &#233;taient sources d'un in&#233;vitable ressentiment des peuples. Surtout en Allemagne o&#249; - ayant atteint les limites de sa r&#233;sistance - l'Arm&#233;e avait tenu bon jusqu'au bout. L'&#233;lan r&#233;volutionnaire ne s'&#233;tait pas diffus&#233; aux troupes sur le front qui, partout, retraitaient en bon ordre en continuant le combat. Il n'y eut pas de d&#233;route ni de rupture du front, et le territoire national ne fut &#224; aucun endroit envahi par les alli&#233;s. Cette situation occulta la d&#233;faite objective de l'arm&#233;e allemande, et alimenta durant l'entre-deux-guerres l'id&#233;e d'une trahison de l'arri&#232;re (7).&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;En faisant officiellement cesser les combats, le 11 novembre 1918 rev&#234;t cependant une valeur symbolique particuli&#232;rement forte. Partout en Europe, les soldats et les peuples laissent &#233;clater leur joie de voir la guerre enfin s'arr&#234;ter. Si le ph&#233;nom&#232;ne est europ&#233;en, c'est en France qu'il est le plus vivement ressenti. Puissance bellig&#233;rante principale du conflit, qui a vu les combats les plus violents se d&#233;rouler sur son sol, la France pleure d&#233;sormais ses morts. 1 400 000 soldats fran&#231;ais sont tomb&#233;s depuis l'&#233;t&#233; 1914, et - eu &#233;gard &#224; la natalit&#233; de l'&#233;poque - ces pertes sont catastrophiques pour la d&#233;mographie fran&#231;aise quand bien m&#234;me elles furent aussi &#233;lev&#233;es pour l'Allemagne, la Russie et bien d'autres pays.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;Les contemporains ne s'y tromperont pas qui verront jusque dans l'art et la litt&#233;rature se d&#233;velopper l'id&#233;e d'un d&#233;clin de la civilisation europ&#233;enne. L'h&#233;morragie humaine donne &#224; la Premi&#232;re Guerre mondiale une dimension matricielle quant &#224; une nouvelle perception de la vie, de la mort, de la soci&#233;t&#233;, de la guerre et d'une Paix d&#233;sormais revendiqu&#233;e &#224; n'importe quel prix, de l'id&#233;e m&#234;me de progr&#232;s. En ce sens, ce conflit a constitu&#233; une v&#233;ritable rupture anthropologique.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;/p&gt;
&lt;p style=&#034;text-align: center;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;&lt;img alt=&#034;&#034; height='355' src='https://www.education-defense.fr/IMG/distant/jpg/place_de_l_etoil-f73f3158.jpg?1788465901' style='max-width: 550px; max-height: 350px;' width='500' /&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&#034;text-align: center;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;La mise en terre du &lt;em&gt;Soldat inconnu&lt;/em&gt;, Place de l'&#201;toile &#224; Paris le 28 janvier 1921&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;/p&gt;
&lt;p style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;&lt;strong&gt;Le 11 novembre entre dans l'Histoire&lt;/strong&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;&lt;a href=&#034;http://www.education-defense.fr/spip.php?rubrique65&#034;&gt;La date du 11 novembre&lt;/a&gt; devient donc celle de l'hommage de la Nation fran&#231;aise &#224; ses soldats qui ont permis la victoire de 1918. Comment rendre cependant cet hommage alors que tant ont succomb&#233;&lt;small class=&#034;fine&#034;&gt; &lt;/small&gt; ? La France se couvre de monuments aux morts, t&#233;moins dans chaque commune de l'ampleur de la mobilisation et du massacre. Dans la partie nord-est du pays, ce sont de nombreux cimeti&#232;res militaires qui d&#233;sormais s'inscrivent durablement dans les paysages aux environs des champs de bataille, aux c&#244;t&#233;s d'autres cimeti&#232;res britanniques, canadiens, am&#233;ricains&#8230; Ailleurs, les cimeti&#232;res communaux re&#231;oivent leur carr&#233; militaire.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;L'&#201;tat prend en charge la s&#233;pulture de soldats dont beaucoup n'ont pas &#233;t&#233; retrouv&#233;s&lt;small class=&#034;fine&#034;&gt; &lt;/small&gt; ; leur corps ayant &#233;t&#233; pulv&#233;ris&#233;s dans les bombardements. En plus des sacrifices consentis durant la lutte, bien des familles se voient priv&#233;es du deuil d'un d&#233;funt. L'ossuaire de Douaumont qui m&#233;lange p&#234;le-m&#234;le des milliers d'ossements de soldats aussi bien fran&#231;ais qu'allemands rappelle cet autre traumatisme pour la soci&#233;t&#233; d'apr&#232;s-guerre. D&#232;s le 2 juillet 1915, en pleine guerre, une loi institue la mention &#171; &lt;small class=&#034;fine&#034;&gt; &lt;/small&gt;Mort pour la France&lt;small class=&#034;fine&#034;&gt; &lt;/small&gt; &#187;. En 1916, appara&#238;t pour la premi&#232;re fois l'id&#233;e d'instituer l'inhumation d'un soldat inconnu - d'abord au &lt;a href=&#034;http://www.paris-pantheon.fr&#034;&gt;Panth&#233;on&lt;/a&gt; - afin de rendre un hommage symbolique et permanent &#224; tous les soldats morts au combat. Il est vrai qu'&#224; cette date la soci&#233;t&#233; fran&#231;aise pouvait d&#233;j&#224; entrapercevoir l'&#233;tendue des pertes humaines &#224; chaque jour du conflit. Le d&#233;bat aboutit en 1920, et fixe d&#233;finitivement l'hommage national aux soldats tomb&#233;s durant la Grande Guerre.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;C'est dans la &lt;a href=&#034;http://www.education-defense.fr/spip.php?article216&#034;&gt;citadelle de Verdun&lt;/a&gt; &#8211; lieu hautement symbolique &#8211; en pr&#233;sence du Ministre des Pensions Andr&#233; &lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;MAGINOT&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt; (1877-1932) que, le 8 novembre 1920, le soldat Auguste &lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;THIN&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt; (1899-1982) du 132&lt;sup class=&#034;typo_exposants&#034;&gt;e&lt;/sup&gt; R&#233;giment d'Infanterie est charg&#233; de d&#233;signer parmi huit cercueils de soldats fran&#231;ais non identifi&#233;s celui qui, d&#233;sormais, sera inhum&#233; au titre du &#171; &lt;small class=&#034;fine&#034;&gt; &lt;/small&gt;Soldat inconnu&lt;small class=&#034;fine&#034;&gt; &lt;/small&gt; &#187; sous l'Arc de Triomphe et non plus au Panth&#233;on. Ce dernier lieu &#233;tant r&#233;serv&#233; &#224; la sacralisation de personnalit&#233;s politiques et civiles. Le &lt;em&gt;Soldat inconnu&lt;/em&gt; est officiellement inhum&#233; le 11 novembre 1920 au cours d'une c&#233;r&#233;monie officielle (8). En 1923, est plac&#233;e au-dessus de la tombe un dispositif permettant l'allumage d'une flamme. Situ&#233; au centre d'un bouclier orn&#233; de glaives, le foyer est repr&#233;sent&#233; par une bouche de canon tourn&#233;e vers le ciel.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;/p&gt;
&lt;div class=&#034;spip_document_1012 spip_document spip_documents spip_document_audio spip_document_avec_legende player&#034; data-legende-len=&#034;20&#034; data-legende-lenx=&#034;&#034;
&gt;
&lt;figure class=&#034;spip_doc_inner&#034;&gt; &lt;div class=&#034;audio-wrapper&#034; style='width:400px;max-width:100%;'&gt; &lt;audio class=&#034;mejs mejs-1012 &#034; data-id=&#034;b22fd4aa8392b300ef0d3a0942b8c172&#034; src='https://www.education-defense.fr/IMG/mp3/aux_morts-3.mp3' type=&#034;audio/mpeg&#034; preload=&#034;none&#034; data-mejsoptions='{&#034;iconSprite&#034;: &#034;plugins-dist/medias/lib/mejs/mejs-controls.svg&#034;,&#034;alwaysShowControls&#034;: true,&#034;loop&#034;:false,&#034;audioWidth&#034;:&#034;100%&#034;}' controls=&#034;controls&#034; &gt;&lt;/audio&gt; &lt;/div&gt;
&lt;figcaption class='spip_doc_legende'&gt; &lt;div class='spip_doc_titre crayon document-titre-1012 '&gt;&lt;strong&gt;Sonnerie aux Morts
&lt;/strong&gt;&lt;/div&gt; &lt;/figcaption&gt;&lt;div class=&#034;base64javascript20233152886ab851001125b5.47991260&#034; title=&#034;PHNjcmlwdD4gdmFyIG1lanNwYXRoPSdwbHVnaW5zLWRpc3QvbWVkaWFzL2xpYi9tZWpzL21lZGlhZWxlbWVudC1hbmQtcGxheWVyLm1pbi5qcz8xNzkwMzM0NjY0JyxtZWpzY3NzPSdwbHVnaW5zLWRpc3QvbWVkaWFzL2xpYi9tZWpzL21lZGlhZWxlbWVudHBsYXllci5taW4uY3NzPzE3OTAzMzQ2NjQnOwp2YXIgbWVqc2xvYWRlcjsKKGZ1bmN0aW9uKCl7dmFyIGE9bWVqc2xvYWRlcjsidW5kZWZpbmVkIj09dHlwZW9mIGEmJihtZWpzbG9hZGVyPWE9e2dzOm51bGwscGx1Zzp7fSxjc3M6e30saW5pdDpudWxsLGM6MCxjc3Nsb2FkOm51bGx9KTthLmluaXR8fChhLmNzc2xvYWQ9ZnVuY3Rpb24oYyl7aWYoInVuZGVmaW5lZCI9PXR5cGVvZiBhLmNzc1tjXSl7YS5jc3NbY109ITA7dmFyIGI9ZG9jdW1lbnQuY3JlYXRlRWxlbWVudCgibGluayIpO2IuaHJlZj1jO2IucmVsPSJzdHlsZXNoZWV0IjtiLnR5cGU9InRleHQvY3NzIjtkb2N1bWVudC5nZXRFbGVtZW50c0J5VGFnTmFtZSgiaGVhZCIpWzBdLmFwcGVuZENoaWxkKGIpfX0sYS5pbml0PWZ1bmN0aW9uKCl7ITA9PT1hLmdzJiZmdW5jdGlvbihjKXtqUXVlcnkoImF1ZGlvLm1lanMsdmlkZW8ubWVqcyIpLm5vdCgiLmRvbmUsLm1lanNfX3BsYXllciIpLmVhY2goZnVuY3Rpb24oKXtmdW5jdGlvbiBiKCl7dmFyIGU9ITAsaDtmb3IoaCBpbiBkLmNzcylhLmNzc2xvYWQoZC5jc3NbaF0pO2Zvcih2YXIgZiBpbiBkLnBsdWdpbnMpInVuZGVmaW5lZCI9PQp0eXBlb2YgYS5wbHVnW2ZdPyhlPSExLGEucGx1Z1tmXT0hMSxqUXVlcnkuZ2V0U2NyaXB0KGQucGx1Z2luc1tmXSxmdW5jdGlvbigpe2EucGx1Z1tmXT0hMDtiKCl9KSk6MD09YS5wbHVnW2ZdJiYoZT0hMSk7ZSYmalF1ZXJ5KCIjIitjKS5tZWRpYWVsZW1lbnRwbGF5ZXIoalF1ZXJ5LmV4dGVuZChkLm9wdGlvbnMse3N1Y2Nlc3M6ZnVuY3Rpb24oYSxjKXtmdW5jdGlvbiBiKCl7dmFyIGI9alF1ZXJ5KGEpLmNsb3Nlc3QoIi5tZWpzX19pbm5lciIpO2EucGF1c2VkPyhiLmFkZENsYXNzKCJwYXVzaW5nIiksc2V0VGltZW91dChmdW5jdGlvbigpe2IuZmlsdGVyKCIucGF1c2luZyIpLnJlbW92ZUNsYXNzKCJwbGF5aW5nIikucmVtb3ZlQ2xhc3MoInBhdXNpbmciKS5hZGRDbGFzcygicGF1c2VkIil9LDEwMCkpOmIucmVtb3ZlQ2xhc3MoInBhdXNlZCIpLnJlbW92ZUNsYXNzKCJwYXVzaW5nIikuYWRkQ2xhc3MoInBsYXlpbmciKX1iKCk7YS5hZGRFdmVudExpc3RlbmVyKCJwbGF5IixiLCExKTsKYS5hZGRFdmVudExpc3RlbmVyKCJwbGF5aW5nIixiLCExKTthLmFkZEV2ZW50TGlzdGVuZXIoInBhdXNlIixiLCExKTthLmFkZEV2ZW50TGlzdGVuZXIoInBhdXNlZCIsYiwhMSk7Zy5hdHRyKCJhdXRvcGxheSIpJiZhLnBsYXkoKX19KSl9dmFyIGc9alF1ZXJ5KHRoaXMpLmFkZENsYXNzKCJkb25lIiksYzsoYz1nLmF0dHIoImlkIikpfHwoYz0ibWVqcy0iK2cuYXR0cigiZGF0YS1pZCIpKyItIithLmMrKyxnLmF0dHIoImlkIixjKSk7dmFyIGQ9e29wdGlvbnM6e30scGx1Z2luczp7fSxjc3M6W119LGUsaDtmb3IoZSBpbiBkKWlmKGg9Zy5hdHRyKCJkYXRhLW1lanMiK2UpKWRbZV09alF1ZXJ5LnBhcnNlSlNPTihoKTtiKCl9KX0oalF1ZXJ5KX0pO2EuZ3N8fCgidW5kZWZpbmVkIiE9PXR5cGVvZiBtZWpzY3NzJiZhLmNzc2xvYWQobWVqc2NzcyksYS5ncz1qUXVlcnkuZ2V0U2NyaXB0KG1lanNwYXRoLGZ1bmN0aW9uKCl7YS5ncz0hMDthLmluaXQoKTtqUXVlcnkoYS5pbml0KTtvbkFqYXhMb2FkKGEuaW5pdCl9KSl9KSgpOzwvc2NyaXB0Pg==&#034;&gt;&lt;/div&gt; &lt;/figure&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;p&gt;&lt;/doc1012|player&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;/p&gt;
&lt;p style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;F&#233;d&#233;ration de plusieurs associations d'anciens combattants, &lt;a href=&#034;https://www.laflammesouslarcdetriomphe.org&#034;&gt;&lt;em&gt;La Flamme sous l'Arc de Triomphe, Flamme de la Nation&lt;/em&gt;&lt;/a&gt;, ravive ainsi quotidiennement depuis le 11 novembre 1923 la Flamme. La c&#233;r&#233;monie se tient au cr&#233;puscule (18.30). T&#233;moignage vivant du souvenir que le Pays garde du sacrifice de ses soldats entre 1914 et 1918, le ravivage de la Flamme est plus particuli&#232;rement solennel lors des 11 novembre. La loi du 28 f&#233;vrier 2012 fait, cependant, &#233;voluer la signification de cette date comm&#233;morative. Tout en continuant &#224; rendre hommage au sacrifice des combattants de la Grande Guerre &#8211; dont les derniers se sont &#233;teints en ce d&#233;but de si&#232;cle -, le 11 novembre devient d&#233;sormais l'hommage national que la France rend &#224; tous ses soldats tomb&#233;s en son nom dans tous les conflits. Jour c&#233;l&#233;brant &#224; l'origine la Victoire de 1918, le 11 novembre est maintenant &lt;a href=&#034;http://www.education-defense.fr/spip.php?article103&#034;&gt;le trait d'union sacrificiel&lt;/a&gt; de tous les soldats fran&#231;ais morts au combat.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;/p&gt;
&lt;ol&gt; &lt;li style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;Cf. La fin de la guerre &#224; l'Est permet au Reich allemand de basculer 40 divisions sur le front Ouest.&lt;/span&gt;&lt;/li&gt; &lt;li style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;Cf. Le mouvement spartakiste de Rosa &lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;LUXEMBURG&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt; (1871-1919) et Karl &lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;LIEBKNECHT&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt; (1871-1919).&lt;/span&gt;&lt;/li&gt; &lt;li style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;Cf. Devenu une pi&#232;ce de mus&#233;e, ce wagon a &#233;galement servi &#224; la signature de l'armistice du 22 juin 1940 avant d'&#234;tre transf&#233;r&#233; en Allemagne o&#249; il fut br&#251;l&#233; en avril 1945 sur ordre d'Adolf &lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;HITLER&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt; (1889-1945).&lt;/span&gt;&lt;/li&gt; &lt;li style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;Cf. Matthias &lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;ERZBERGER&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt; est une personnalit&#233; du Zentrum dont il repr&#233;sente l'aile gauche. Partisan d'une paix de compromis avec les alli&#233;s d&#232;s 1916, il fait accepter par le Reichstag une r&#233;solution de paix l'ann&#233;e suivante. Repr&#233;sentant l'Allemagne lors des n&#233;gociations de l'armistice et du Trait&#233; de Versailles, il est consid&#233;r&#233; par les milieux nationalistes comme l'un des responsables politiques de la d&#233;faite et de l'acceptation du &#034;Diktat&#034;. Il est assassin&#233; par deux membres de l'extr&#234;me droite le 26 ao&#251;t 1921 &#224; Bad Griesbach.&lt;/span&gt;&lt;/li&gt; &lt;li style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;Cf. La &lt;em&gt;Hochseeflotte&lt;/em&gt; ou Flotte de Haute Mer &#233;tait la flotte de combat principale de la Marine imp&#233;riale allemande.&lt;/span&gt;&lt;/li&gt; &lt;li style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;Cf. L'Allemagne perd 15% de son territoire de 1914.&lt;/span&gt;&lt;/li&gt; &lt;li style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;Cf. La l&#233;gende du &#171; &lt;small class=&#034;fine&#034;&gt; &lt;/small&gt;coup de poignard dans le dos&lt;small class=&#034;fine&#034;&gt; &lt;/small&gt; &#187; (&lt;em&gt;Dolchstosslegende&lt;/em&gt;), largement reprise par les nationalistes allemands, est l'id&#233;e selon laquelle l'Arm&#233;e du Kaiser est rest&#233;e invaincue sur le champ de bataille&lt;small class=&#034;fine&#034;&gt; &lt;/small&gt; ; qu'elle n'a finalement &#233;t&#233; vaincue que par le d&#233;faitisme de l'arri&#232;re et la r&#233;volution int&#233;rieure.&lt;/span&gt;&lt;/li&gt; &lt;li style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;Cf. La v&#233;ritable mise en terre aura lieu le 28 janvier 1921.&lt;/span&gt;&lt;/li&gt;
&lt;/ol&gt;
&lt;p style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;_______________&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;&lt;strong&gt;Bibliographie&lt;/strong&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt; &lt;li style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;FERRO&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt; (Marc), &lt;em&gt;11 novembre 1918&lt;/em&gt;, Perrin, 2008, 159 p.&lt;/span&gt;&lt;/li&gt; &lt;li style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;GMELINE&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt; (Patrick de), &lt;em&gt;11 novembre 1918. La 11&lt;sup class=&#034;typo_exposants&#034;&gt;e&lt;/sup&gt; heure du 11&lt;sup class=&#034;typo_exposants&#034;&gt;e&lt;/sup&gt; jour du 11&lt;sup class=&#034;typo_exposants&#034;&gt;e&lt;/sup&gt; mois&lt;/em&gt;, Les Presses de la Cit&#233;, 2014, 420 p.&lt;/span&gt;&lt;/li&gt; &lt;li style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;GOYA&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt; (Michel), &lt;em&gt;Les vainqueurs. Comment la France a gagn&#233; la Grande Guerre&lt;/em&gt;, Tallandier, 2018, 352 p.&lt;/span&gt;&lt;/li&gt; &lt;li style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;LUDENDORFF&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt; (Erich), &lt;em&gt;La guerre totale&lt;/em&gt;, Perrin, 2010, 288 p.&lt;/span&gt;&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;p style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;/p&gt;&lt;/div&gt;
		
		</content:encoded>


		

	</item>
<item xml:lang="fr">
		<title>Premi&#232;re utilisation des gaz de combat (1915)</title>
		<link>https://www.education-defense.fr/Premiere-utilisation-des-gaz-de-combat-1915</link>
		<guid isPermaLink="true">https://www.education-defense.fr/Premiere-utilisation-des-gaz-de-combat-1915</guid>
		<dc:date>2017-12-22T15:17:22Z</dc:date>
		<dc:format>text/html</dc:format>
		<dc:language>fr</dc:language>
		<dc:creator>Nghia NGUYEN</dc:creator>






		<dc:subject>Histoire militaire/Batailles</dc:subject>
		<dc:subject>Sciences et technologies</dc:subject>
		<dc:subject>Enseignement de d&#233;fense</dc:subject>

		<description>
&lt;p&gt;Le m&#233;morial canadien de Saint-Julien entre Ypres et Bruges &lt;br class='autobr' /&gt; Rompre le front alli&#233; et reprendre la guerre de mouvement &lt;br class='autobr' /&gt; Le 20 avril 1915, le grand &#201;tat-major allemand lance une offensive connue sous le nom de deuxi&#232;me bataille d'Ypres. Elle succ&#232;de &#224; une premi&#232;re confrontation qui eut lieu &#224; la fin l'ann&#233;e 1914 autour de la m&#234;me ville, et qui s'acheva par une victoire alli&#233;e. En bloquant l'avance allemande, les Alli&#233;s mettaient un terme &#224; la phase du conflit appel&#233;e &#171; course &#224; la mer &#187;, (&#8230;)&lt;/p&gt;


-
&lt;a href="https://www.education-defense.fr/-Premiere-Guerre-mondiale-" rel="directory"&gt;Premi&#232;re Guerre mondiale&lt;/a&gt;


		</description>


 <content:encoded>&lt;img src='https://www.education-defense.fr/local/cache-vignettes/L142xH134/arton394-7d997.jpg?1790463491' class='spip_logo spip_logo_right' width='142' height='134' alt=&#034;&#034; /&gt;
		&lt;div class='rss_texte'&gt;&lt;p style=&#034;text-align: center;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;&lt;img alt=&#034;&#034; height='450' src='https://www.education-defense.fr/local/cache-vignettes/L332xH450/memorial_canda15-df328d9f-dba29.jpg?1790464258' style='max-width: 400px; max-height: 550px;' width='332' /&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&#034;text-align: center;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;Le m&#233;morial canadien de Saint-Julien entre Ypres et Bruges&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;/p&gt;
&lt;p style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;&lt;strong&gt;Rompre le front alli&#233; et reprendre la guerre de mouvement&lt;/strong&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;Le 20 avril 1915, le grand &#201;tat-major allemand lance une offensive connue sous le nom de deuxi&#232;me bataille d'Ypres. Elle succ&#232;de &#224; une premi&#232;re confrontation qui eut lieu &#224; la fin l'ann&#233;e 1914 autour de la m&#234;me ville, et qui s'acheva par une victoire alli&#233;e. En bloquant l'avance allemande, les Alli&#233;s mettaient un terme &#224; la phase du conflit appel&#233;e &#171; &lt;small class=&#034;fine&#034;&gt; &lt;/small&gt;course &#224; la mer&lt;small class=&#034;fine&#034;&gt; &lt;/small&gt; &#187;, o&#249; les bellig&#233;rants tentaient de se d&#233;border mutuellement. En d&#233;cembre 1914, le front occidental se figeait de la Mer du Nord &#224; la Suisse, et les arm&#233;es commen&#231;aient &#224; s'enterrer. Ainsi d&#233;butait la guerre de position.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;C'est pour rompre cette situation impos&#233;e par la premi&#232;re bataille des Flandres, que le &lt;a href=&#034;http://www.education-defense.fr/spip.php?article216&#034;&gt;G&#233;n&#233;ral Erich von &lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;FALKENHAYN&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt; (1861-1922)&lt;/a&gt; lance son offensive de printemps dans cette m&#234;me r&#233;gion, o&#249; un saillant s'&#233;tait form&#233; autour de la ville d'Ypres. Strat&#233;giquement, il s'agissait de percer le front occidental &#224; la hauteur de celle-ci et de poursuivre la marche en direction de Calais. La prise de cette ville aurait coup&#233; l'Arm&#233;e britannique de ses lignes arri&#232;res, et l'aurait isol&#233;e des Fran&#231;ais. Dans cette perspective, on comprend l'utilisation des gaz de combat par la &lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;IV&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;sup class=&#034;typo_exposants&#034;&gt;e&lt;/sup&gt; Arm&#233;e allemande : une arme interdite par les conventions de La Haye (1899 et 1907) dont l'effet recherch&#233; &#233;tait de cr&#233;er une surprise de nature &#224; obtenir une rupture rapide et d&#233;cisive du front tenu par les Alli&#233;s occidentaux. Cette rupture devait permettre une reprise de la guerre de mouvement.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;&lt;strong&gt;L'attaque du 22 avril&lt;/strong&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;La deuxi&#232;me bataille d'Ypres dure un mois : du 20 avril au 24 mai. Elle s'articule autour de six engagements majeurs au cours desquels trois attaques chimiques sont lanc&#233;es par les Allemands : les 22, 24 avril et le 1&lt;sup class=&#034;typo_exposants&#034;&gt;er&lt;/sup&gt; mai. Le 22 avril 1915 en fin d'apr&#232;s-midi, la &lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;IV&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;sup class=&#034;typo_exposants&#034;&gt;e&lt;/sup&gt; Arm&#233;e, command&#233;e par le G&#233;n&#233;ral Albrecht Herzog Duc de Wurtemberg, attaque dans le secteur Steenstraat/Poelcappelle le long de la cr&#234;te de Gravenstafel sur un front de 6 km de large. L'objectif principal est le village de Langemarck. 5830 bidons d&#233;versent 150 tonnes de chlore qui se transforment &#224; temp&#233;rature ambiante en un lourd nuage jaun&#226;tre qui &#8211; suivant le vent &#224; 1 m&#232;tre du sol (&#171; &lt;small class=&#034;fine&#034;&gt; &lt;/small&gt;nu&#233;es d&#233;rivantes&lt;small class=&#034;fine&#034;&gt; &lt;/small&gt; &#187;) &#8211; se dirige rapidement vers les lignes fran&#231;aises.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;Pr&#233;c&#233;dant l'infanterie allemande &#233;quip&#233;e de protections respiratoires, le nuage chlor&#233; noya les tranch&#233;es adverses, d&#233;clenchant une panique quasi imm&#233;diate. La progression allemande, rapide et spectaculaire dans les premi&#232;res heures, commen&#231;a &#224; r&#233;duire le saillant d'Ypres, mais la r&#233;sistance des Canadiens, des Britanniques et des Franco-Belges sur les ailes fut acharn&#233;e partout o&#249; le gaz n'avait pas &#233;t&#233; r&#233;pandu. Le 24 avril, une nouvelle attaque chimique fut lanc&#233;e, cette fois contre les troupes canadiennes autour du village de Saint-Julien. Jusqu'au 4 mai, date de leur rel&#232;ve par des troupes britanniques et fran&#231;aises, les Canadiens affronteront h&#233;ro&#239;quement les assauts allemands. Mais alors que &lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;FALKENHAYN&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt; ne dispose plus de gaz chlor&#233; en quantit&#233; suffisante pour relancer son offensive, la r&#233;sistance alli&#233;e se r&#233;organise rapidement.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;&lt;strong&gt;Des effets tactiques limit&#233;s&lt;/strong&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;L'utilisation de l'&lt;a href=&#034;http://www.guerredesgaz.fr/lesgaz/vesicants/vesicants.htm&#034;&gt;yp&#233;rite&lt;/a&gt; le 22 avril 1915 eut de graves r&#233;percussions sur le cours du conflit, et garde sa part d'explication dans la duret&#233; du trait&#233; de paix impos&#233; &#224; l'Allemagne &#224; la fin de la guerre. L'efficacit&#233; de l'arme chimique test&#233;e &#224; Langemarck reste, par ailleurs, ambivalente. Les pertes alli&#233;es furent, finalement, mod&#233;r&#233;es (entre 800/1500 morts et 1000 bless&#233;s par intoxication) eu &#233;gard au r&#233;sultat tactique obtenu : rupture rapide des lignes fran&#231;aises et d&#233;stabilisation du front alli&#233;.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;En fait, l'arme chimique fait moins la diff&#233;rence du fait de son degr&#233; de l&#233;talit&#233; que du fait de son impact psychologique. Arme nouvelle, insidieuse, silencieuse et lente &#224; agir, elle est tout le contraire de l'artillerie qui tua 70% des combattants sur tout le conflit. Le visage de la mort qu'elle laisse frappe les esprits : des cadavres au teint verd&#226;tre, aux yeux vitreux et &#224; la bouche remplie d'un liquide jaun&#226;tre. Le spectacle de soldats agonisant pendant des heures en tentant de respirer, le corps agit&#233; de spasmes, d'autres &#233;tant aveugl&#233;s parfois de mani&#232;re d&#233;finitive, frappera davantage les imaginations que les effets tactiques r&#233;els de l'arme surtout efficace en tir de contre-batterie.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;/p&gt;
&lt;p style=&#034;text-align: center;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;&lt;img alt=&#034;&#034; height='256' src='https://www.education-defense.fr/local/cache-vignettes/L450xH256/verdun_1916_-2jp-f96eee83-6a9f6.jpg?1790464258' style='max-width: 550px; max-height: 250px;' width='450' /&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&#034;text-align: center;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;Soldats allemands dans les environs de Verdun en 1916. Leur &#233;quipement de protection respiratoire atteste de l'utilisation de gaz de combat durant cette bataille, un an apr&#232;s la confrontation de Langemarck&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;/p&gt;
&lt;p style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;&lt;strong&gt;Une nouvelle course aux armements&lt;/strong&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;Cependant en prenant l'initiative de d&#233;clencher la premi&#232;re attaque chimique de l'Histoire, l'Allemagne augmente le processus de brutalisation du conflit. Elle en accentue le caract&#232;re total. L'arme chimique n'&#233;tait pas non plus ignor&#233;e des Alli&#233;s, mais l'initiative allemande en g&#233;n&#233;ralisa d&#233;sormais l'emploi. De fait, les Fran&#231;ais furent parmi les premiers a lanc&#233; un programme en la mati&#232;re, mais il ne concernait que des munitions l&#233;g&#232;res incapacitantes et non l&#233;tales. Les Britanniques, quant &#224; eux, tout en s'engageant dans une recherche surtout orient&#233;e vers des moyens d&#233;fensifs, se sont efforc&#233;s de respecter les lignes rouges juridiques jusqu'au 22 avril 1915. &#192; partir de cette date, les bellig&#233;rants s'engagent dans une course aux armements chimiques. Si l'Allemagne garde l'avantage du fait de sa sup&#233;riorit&#233; scientifique initiale (1), la France d&#233;veloppe tr&#232;s rapidement un arsenal chimique massif. La sensibilisation comme la protection des combattants face aux attaques chimiques connaissent des progr&#232;s spectaculaires qui n'attendent pas la fin de la guerre.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;L'utilisation d'armes chimiques durant la Grande Guerre aura des r&#233;percussions bien au-del&#224; de celle-ci. Lorsque la Deuxi&#232;me Guerre mondiale &#233;clate, une g&#233;n&#233;ration plus tard, Britanniques, Fran&#231;ais et Allemands s'attendent &#224; de nouvelles utilisations de gaz mortels, et sont pour cela en mesure d'&#233;quiper leur arm&#233;e - mais aussi une partie de leur population - de masques de protection. La Deuxi&#232;me Guerre mondiale ne devait cependant pas conna&#238;tre d'utilisation tactique de gaz de combat, quand bien m&#234;me les soldats allemands garderont dans leur &#233;quipement individuel, jusqu'en 1945, une protection respiratoire enferm&#233;e dans un lourd cylindre m&#233;tallique.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;/p&gt;
&lt;p style=&#034;text-align: center;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;&lt;img alt=&#034;&#034; height='200' src='https://www.education-defense.fr/local/cache-vignettes/L161xH200/boite_masque7ce2-5ebba468-f1073.jpg?1790464258' style='max-width: 150px; max-height: 300px;' width='161' /&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;/p&gt;
&lt;ol&gt; &lt;li style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;Fritz &lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;HABER&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt; (1868-1934) fait partie de ces scientifiques qui donn&#232;rent &#224; l'Allemagne sa sup&#233;riorit&#233; en mati&#232;re de chimie d&#232;s le &lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;XIX&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;sup class=&#034;typo_exposants&#034;&gt;e&lt;/sup&gt; si&#232;cle. Prix Nobel de Chimie en 1918, reconnu mondialement pour ses travaux concernant la synth&#232;se de l'ammoniac, Fritz &lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;HABER&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt; est aussi l'homme qui permit la mise au point du premier gaz de combat &#224; base de chlore. Cet agent chimique, facilement liqu&#233;fiable, a en effet la propri&#233;t&#233; de se transformer en gaz au-dessus de 3&#176;C, et de se disperser. P&#233;n&#233;trant par inhalation, il tue par congestion pulmonaire non sans occasionner de graves blessures : aveuglement, poumons br&#251;l&#233;s, visage d&#233;figur&#233;... Par une cruelle ironie de l'Histoire, &lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;HABER&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt; fut aussi l'inventeur du &lt;a href=&#034;http://www.education-defense.fr/spip.php?article342&#034;&gt;gaz Zyklon B&lt;/a&gt; avant de fuir l'Allemagne nazie en 1933 du fait de sa confession juive.&lt;/span&gt;&lt;/li&gt;
&lt;/ol&gt;
&lt;p style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;&lt;strong&gt;__________&lt;/strong&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;&lt;strong&gt;Ressources&lt;/strong&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt; &lt;li style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;Cf. LEPICK&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt; (Olivier), &lt;em&gt;La Grande Guerre chimique 1914-1918&lt;/em&gt;, &lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;PUF&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;, 1998, 384 p.&lt;/span&gt;&lt;/li&gt; &lt;li style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;Cf. &lt;a href=&#034;http://www.museedelaguerre.ca/premiereguerremondiale/histoire/batailles-et-combats/batailles-terrestres/deuxieme-bataille-dypres/&#034;&gt;Mus&#233;e canadien de la Guerre.&lt;/a&gt;&lt;/span&gt;&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;p style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;&#8203;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;div class=&#034;spip_document_908 spip_document spip_documents spip_document_audio spip_document_avec_legende player&#034; data-legende-len=&#034;37&#034; data-legende-lenx=&#034;x&#034;
&gt;
&lt;figure class=&#034;spip_doc_inner&#034;&gt; &lt;div class=&#034;audio-wrapper&#034; style='width:400px;max-width:100%;'&gt; &lt;audio class=&#034;mejs mejs-908 &#034; data-id=&#034;a0d4f6a93d1333ad0cd481aba6b8a55a&#034; src='https://www.education-defense.fr/IMG/mp3/o_canada.mp3' type=&#034;audio/mpeg&#034; preload=&#034;none&#034; data-mejsoptions='{&#034;iconSprite&#034;: &#034;plugins-dist/medias/lib/mejs/mejs-controls.svg&#034;,&#034;alwaysShowControls&#034;: true,&#034;loop&#034;:false,&#034;audioWidth&#034;:&#034;100%&#034;}' controls=&#034;controls&#034; &gt;&lt;/audio&gt; &lt;/div&gt;
&lt;figcaption class='spip_doc_legende'&gt; &lt;div class='spip_doc_titre crayon document-titre-908 '&gt;&lt;strong&gt;&#212; Canada - Hymne national du Canada
&lt;/strong&gt;&lt;/div&gt; &lt;/figcaption&gt;&lt;div class=&#034;base64javascript20233152886ab851001125b5.47991260&#034; title=&#034;PHNjcmlwdD4gdmFyIG1lanNwYXRoPSdwbHVnaW5zLWRpc3QvbWVkaWFzL2xpYi9tZWpzL21lZGlhZWxlbWVudC1hbmQtcGxheWVyLm1pbi5qcz8xNzkwMzM0NjY0JyxtZWpzY3NzPSdwbHVnaW5zLWRpc3QvbWVkaWFzL2xpYi9tZWpzL21lZGlhZWxlbWVudHBsYXllci5taW4uY3NzPzE3OTAzMzQ2NjQnOwp2YXIgbWVqc2xvYWRlcjsKKGZ1bmN0aW9uKCl7dmFyIGE9bWVqc2xvYWRlcjsidW5kZWZpbmVkIj09dHlwZW9mIGEmJihtZWpzbG9hZGVyPWE9e2dzOm51bGwscGx1Zzp7fSxjc3M6e30saW5pdDpudWxsLGM6MCxjc3Nsb2FkOm51bGx9KTthLmluaXR8fChhLmNzc2xvYWQ9ZnVuY3Rpb24oYyl7aWYoInVuZGVmaW5lZCI9PXR5cGVvZiBhLmNzc1tjXSl7YS5jc3NbY109ITA7dmFyIGI9ZG9jdW1lbnQuY3JlYXRlRWxlbWVudCgibGluayIpO2IuaHJlZj1jO2IucmVsPSJzdHlsZXNoZWV0IjtiLnR5cGU9InRleHQvY3NzIjtkb2N1bWVudC5nZXRFbGVtZW50c0J5VGFnTmFtZSgiaGVhZCIpWzBdLmFwcGVuZENoaWxkKGIpfX0sYS5pbml0PWZ1bmN0aW9uKCl7ITA9PT1hLmdzJiZmdW5jdGlvbihjKXtqUXVlcnkoImF1ZGlvLm1lanMsdmlkZW8ubWVqcyIpLm5vdCgiLmRvbmUsLm1lanNfX3BsYXllciIpLmVhY2goZnVuY3Rpb24oKXtmdW5jdGlvbiBiKCl7dmFyIGU9ITAsaDtmb3IoaCBpbiBkLmNzcylhLmNzc2xvYWQoZC5jc3NbaF0pO2Zvcih2YXIgZiBpbiBkLnBsdWdpbnMpInVuZGVmaW5lZCI9PQp0eXBlb2YgYS5wbHVnW2ZdPyhlPSExLGEucGx1Z1tmXT0hMSxqUXVlcnkuZ2V0U2NyaXB0KGQucGx1Z2luc1tmXSxmdW5jdGlvbigpe2EucGx1Z1tmXT0hMDtiKCl9KSk6MD09YS5wbHVnW2ZdJiYoZT0hMSk7ZSYmalF1ZXJ5KCIjIitjKS5tZWRpYWVsZW1lbnRwbGF5ZXIoalF1ZXJ5LmV4dGVuZChkLm9wdGlvbnMse3N1Y2Nlc3M6ZnVuY3Rpb24oYSxjKXtmdW5jdGlvbiBiKCl7dmFyIGI9alF1ZXJ5KGEpLmNsb3Nlc3QoIi5tZWpzX19pbm5lciIpO2EucGF1c2VkPyhiLmFkZENsYXNzKCJwYXVzaW5nIiksc2V0VGltZW91dChmdW5jdGlvbigpe2IuZmlsdGVyKCIucGF1c2luZyIpLnJlbW92ZUNsYXNzKCJwbGF5aW5nIikucmVtb3ZlQ2xhc3MoInBhdXNpbmciKS5hZGRDbGFzcygicGF1c2VkIil9LDEwMCkpOmIucmVtb3ZlQ2xhc3MoInBhdXNlZCIpLnJlbW92ZUNsYXNzKCJwYXVzaW5nIikuYWRkQ2xhc3MoInBsYXlpbmciKX1iKCk7YS5hZGRFdmVudExpc3RlbmVyKCJwbGF5IixiLCExKTsKYS5hZGRFdmVudExpc3RlbmVyKCJwbGF5aW5nIixiLCExKTthLmFkZEV2ZW50TGlzdGVuZXIoInBhdXNlIixiLCExKTthLmFkZEV2ZW50TGlzdGVuZXIoInBhdXNlZCIsYiwhMSk7Zy5hdHRyKCJhdXRvcGxheSIpJiZhLnBsYXkoKX19KSl9dmFyIGc9alF1ZXJ5KHRoaXMpLmFkZENsYXNzKCJkb25lIiksYzsoYz1nLmF0dHIoImlkIikpfHwoYz0ibWVqcy0iK2cuYXR0cigiZGF0YS1pZCIpKyItIithLmMrKyxnLmF0dHIoImlkIixjKSk7dmFyIGQ9e29wdGlvbnM6e30scGx1Z2luczp7fSxjc3M6W119LGUsaDtmb3IoZSBpbiBkKWlmKGg9Zy5hdHRyKCJkYXRhLW1lanMiK2UpKWRbZV09alF1ZXJ5LnBhcnNlSlNPTihoKTtiKCl9KX0oalF1ZXJ5KX0pO2EuZ3N8fCgidW5kZWZpbmVkIiE9PXR5cGVvZiBtZWpzY3NzJiZhLmNzc2xvYWQobWVqc2NzcyksYS5ncz1qUXVlcnkuZ2V0U2NyaXB0KG1lanNwYXRoLGZ1bmN0aW9uKCl7YS5ncz0hMDthLmluaXQoKTtqUXVlcnkoYS5pbml0KTtvbkFqYXhMb2FkKGEuaW5pdCl9KSl9KSgpOzwvc2NyaXB0Pg==&#034;&gt;&lt;/div&gt; &lt;/figure&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;p&gt;&lt;/doc908|player&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;&#8203;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&#034;text-align: center;&#034;&gt; &lt;/p&gt;&lt;/div&gt;
		
		</content:encoded>


		

	</item>
<item xml:lang="fr">
		<title>La mort de Georges GUYNEMER (1917)</title>
		<link>https://www.education-defense.fr/La-mort-de-Georges-GUYNEMER-1917</link>
		<guid isPermaLink="true">https://www.education-defense.fr/La-mort-de-Georges-GUYNEMER-1917</guid>
		<dc:date>2017-12-06T20:46:48Z</dc:date>
		<dc:format>text/html</dc:format>
		<dc:language>fr</dc:language>
		<dc:creator>Nghia NGUYEN</dc:creator>






		<dc:subject>Histoire militaire/Batailles</dc:subject>
		<dc:subject>Arm&#233;e de l'Air et de l'Espace</dc:subject>

		<description>
&lt;p&gt;Lorsque le conflit &#233;clate, Georges GUYNEMER (1894-1917) int&#232;gre la toute nouvelle aviation de combat &#224; d&#233;faut de pouvoir s'engager dans l'Infanterie ou la Cavalerie pour des raisons m&#233;dicales. Il parvient &#224; obtenir son brevet de pilote en mars 1915. &#192; partir de cette date, il va s'illustrer comme l'un des meilleurs pilotes de chasse. Au sein de l'escadrille des &#171; Cigognes &#187;, il vole &#224; bord d'un appareil auquel il donne le nom de &#171; Vieux Charles &#187; et inscrit &#224; son tableau 53 victoires (&#8230;)&lt;/p&gt;


-
&lt;a href="https://www.education-defense.fr/-Premiere-Guerre-mondiale-" rel="directory"&gt;Premi&#232;re Guerre mondiale&lt;/a&gt;


		</description>


 <content:encoded>&lt;img src='https://www.education-defense.fr/IMG/logo/arton356.png?1788464845' class='spip_logo spip_logo_right' width='150' height='91' alt=&#034;&#034; /&gt;
		&lt;div class='rss_texte'&gt;&lt;p style=&#034;text-align: center;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;&lt;img alt=&#034;&#034; height='477' src='https://www.education-defense.fr/local/cache-vignettes/L298xH477/georges_guyn160c-7d5eb23e-17e91.jpg?1790459608' style='max-width: 350px; max-height: 450px;' width='298' /&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;/p&gt;
&lt;p style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;Lorsque le conflit &#233;clate, Georges &lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;GUYNEMER&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt; (1894-1917)&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt; int&#232;gre la toute nouvelle aviation de combat &#224; d&#233;faut de pouvoir s'engager dans l'Infanterie ou la Cavalerie pour des raisons m&#233;dicales. Il parvient &#224; obtenir son brevet de pilote en mars 1915. &#192; partir de cette date, il va s'illustrer comme l'un des meilleurs pilotes de chasse. Au sein de l'escadrille des &#171; &lt;small class=&#034;fine&#034;&gt; &lt;/small&gt;Cigognes&lt;small class=&#034;fine&#034;&gt; &lt;/small&gt; &#187;, il vole &#224; bord d'un appareil auquel il donne le nom de &#171; &lt;small class=&#034;fine&#034;&gt; &lt;/small&gt;Vieux Charles&lt;small class=&#034;fine&#034;&gt; &lt;/small&gt; &#187; et inscrit &#224; son tableau 53 victoires homologu&#233;es. L'aviation de combat est alors une arme toute r&#233;cente, et n'a pas encore le statut d'une arm&#233;e ind&#233;pendante au sein des forces. Le mat&#233;riel a&#233;ronautique comme les doctrines et les tactiques se cherchent encore mais &lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;GUYNEMER -&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt; ainsi que d'autres &#171; &lt;small class=&#034;fine&#034;&gt; &lt;/small&gt;as&lt;small class=&#034;fine&#034;&gt; &lt;/small&gt; &#187; (1) - participe &#224; la naissance de ce que sera bient&#244;t l'Arm&#233;e de l'Air. La jeunesse de cette derni&#232;re se confond avec celle de &lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;GUYNEMER&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt; lorsqu'il est tu&#233; au combat &#224; 22 ans, le 11 septembre 1917. Le secteur de la ville belge de Poelkapelle - o&#249; il est abattu - subit de violents bombardements qui emp&#234;chent de r&#233;cup&#233;rer sa d&#233;pouille. Celle-ci comme son avion ne furent jamais retrouv&#233;s.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;ol&gt; &lt;li style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;Ren&#233; &lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;FONCK&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt; (1894-1953), 75 victoires et Charles &lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;NUNGESSER&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt; (1892-1927), 43 victoires.&lt;/span&gt;&lt;/li&gt;
&lt;/ol&gt;
&lt;p style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;&lt;strong&gt;&#8203;__________&lt;/strong&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;&lt;strong&gt;Bibliographie&lt;/strong&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt; &lt;li style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;BINOT&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt; (Jean-Marc), &lt;em&gt;Georges Guynemer&lt;/em&gt;, Fayard, 2017, 396 p.&lt;/span&gt;&lt;/li&gt; &lt;li style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;SOULARD&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;-&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;COUTAND&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt; (Christophe), &lt;em&gt;Guynemer. La l&#233;gende et le myst&#232;re&lt;/em&gt;, &#201;ditions du F&#233;lin, 2017, 300 p.&lt;/span&gt;&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;p style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;&#8203;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&#034;text-align: center;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;&lt;a href=&#034;http://www.avionslegendaires.net/avion-militaire/spad-s-xiii/&#034;&gt;&lt;img alt=&#034;&#034; height='250' src='https://www.education-defense.fr/IMG/distant/png/spad_xiiipngeb2a-97530cd3.png?1788465867' style='max-width: 300px; max-height: 140px;' width='500' /&gt;&lt;/a&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&#034;text-align: center;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;SPAD&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt; S.&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;XIII&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;div style=&#034;width:560px; padding:10px; margin:auto; text-align:center;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;&lt;iframe frameborder=&#034;0&#034; height=&#034;137&#034; scrolling=&#034;no&#034; src=&#034;https://www.franceculture.fr/player/export-reecouter?content=4aca8984-d9f4-42c0-9df1-fe85925b7938&#034; width=&#034;481&#034;&gt;&lt;/iframe&gt;&lt;/span&gt;
&lt;p style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;/p&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;p&gt; &lt;/p&gt;&lt;/div&gt;
		
		</content:encoded>


		

	</item>
<item xml:lang="fr">
		<title>La mort du Lieutenant Roland GARROS (1918)</title>
		<link>https://www.education-defense.fr/La-mort-du-Lieutenant-Roland-GARROS-1918</link>
		<guid isPermaLink="true">https://www.education-defense.fr/La-mort-du-Lieutenant-Roland-GARROS-1918</guid>
		<dc:date>2017-10-05T07:15:05Z</dc:date>
		<dc:format>text/html</dc:format>
		<dc:language>fr</dc:language>
		<dc:creator>Nghia NGUYEN</dc:creator>






		<dc:subject>Histoire militaire/Batailles</dc:subject>
		<dc:subject>Enseignement de d&#233;fense</dc:subject>

		<description>
&lt;p&gt;Pour beaucoup, le nom de Roland GARROS renvoie davantage &#224; une comp&#233;tition de tennis et non &#224; une courte, mais riche, existence qui s'est confondue avec les d&#233;buts de l'aviation. &lt;br class='autobr' /&gt; Grand amateur de sports m&#233;caniques (cyclisme et automobile), Roland GARROS est tr&#232;s rapidement attir&#233; par l'aviation naissante. Pilote recordman, il participe &#224; de nombreux meetings a&#233;riens et franchit pour la premi&#232;re fois la M&#233;diterran&#233;e par la voie des airs le 23 septembre 1913. &lt;br class='autobr' /&gt; Lorsque la Premi&#232;re (&#8230;)&lt;/p&gt;


-
&lt;a href="https://www.education-defense.fr/-Premiere-Guerre-mondiale-" rel="directory"&gt;Premi&#232;re Guerre mondiale&lt;/a&gt;


		</description>


 <content:encoded>&lt;img src='https://www.education-defense.fr/IMG/logo/arton315.png?1788464798' class='spip_logo spip_logo_right' width='150' height='98' alt=&#034;&#034; /&gt;
		&lt;div class='rss_texte'&gt;&lt;p style=&#034;text-align: center;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;&lt;img alt=&#034;&#034; height='281' src='https://www.education-defense.fr/IMG/distant/jpg/2-28jpgdocid509d-cc45a808.jpg?1788465931' style='max-width: 550px; max-height: 300px;' width='500' /&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;/p&gt;
&lt;p style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;Pour beaucoup, le nom de Roland GARROS renvoie davantage &#224; une comp&#233;tition de tennis et non &#224; une courte, mais riche, existence qui s'est confondue avec les d&#233;buts de l'aviation.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;Grand amateur de sports m&#233;caniques (cyclisme et automobile), Roland &lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;GARROS&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt; est tr&#232;s rapidement attir&#233; par l'aviation naissante. Pilote recordman, il participe &#224; de nombreux meetings a&#233;riens et franchit pour la premi&#232;re fois la M&#233;diterran&#233;e par la voie des airs le 23 septembre 1913.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;Lorsque la Premi&#232;re Guerre mondiale &#233;clate, il est pilote de guerre et met au point le premier syst&#232;me de tir &#224; travers l'h&#233;lice (1). Fait prisonnier en avril 1915, il parvient &#224; s'&#233;vader d'Allemagne au d&#233;but de l'ann&#233;e 1918. Il r&#233;int&#232;gre les forces a&#233;riennes mais avec une sant&#233; d&#233;grad&#233;e et sans avoir pu compl&#232;tement ma&#238;triser &#8211; du fait de sa longue captivit&#233; - les rapides progr&#232;s de l'aviation de combat. Le 5 octobre 1918, il est abattu dans un combat a&#233;rien au-dessus de Saint-Morel/Vouziers dans les Ardennes. Avec 4 victoires au tableau, &lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;GARROS&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt; n'&#233;tait pas encore un &#171; &lt;small class=&#034;fine&#034;&gt; &lt;/small&gt;as&lt;small class=&#034;fine&#034;&gt; &lt;/small&gt; &#187; (2), mais c'est un grand nom de l'histoire de l'aviation qui disparaissait ce jour-l&#224;.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;ol&gt; &lt;li style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;Cf. En fait, Roland GARROS installe des d&#233;flecteurs m&#233;talliques sur les pales afin de d&#233;vier les balles. C'est Anthony FOKKER (1890-1939) qui met au point un v&#233;ritable syst&#232;me de tir synchronis&#233; entre la mitrailleuse et l'h&#233;lice.&lt;/span&gt;&lt;/li&gt; &lt;li style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;Cf. Il fallait atteindre le seuil des 5 victoires confirm&#233;es pour devenir un &#171; &lt;small class=&#034;fine&#034;&gt; &lt;/small&gt;as&lt;small class=&#034;fine&#034;&gt; &lt;/small&gt; &#187;.&lt;/span&gt;&lt;/li&gt;
&lt;/ol&gt;
&lt;p style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;&lt;strong&gt;__________&lt;/strong&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;&lt;strong&gt;Ressources&lt;/strong&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt; &lt;li style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;GARROS&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt; (Roland), &lt;em&gt;M&#233;moires suivi de Journal de guerre&lt;/em&gt;, Points, 2017, 504 p.&lt;/span&gt;&lt;/li&gt; &lt;li style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;&lt;a href=&#034;http://centenaire.org/fr/autour-de-la-grande-guerre/sport/roland-garros-sur-tous-les-fronts&#034;&gt;Mission centenaire 14-18, &#034;Roland Garros sur tous les fronts&#034;.&lt;/a&gt;&lt;/span&gt;&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;p style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;/p&gt;
&lt;p style=&#034;text-align: center;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;&lt;img alt=&#034;&#034; height='223' src='https://www.education-defense.fr/IMG/distant/png/1-14pngdocid510d-b049b630.png?1788465876' style='max-width: 300px; max-height: 140px;' width='500' /&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt; &lt;li style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;Con&#231;u par la Soci&#233;t&#233; Pour l'Aviation et ses D&#233;rives (&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;SPAD&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;), le &lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;SPAD&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt; S.&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;XIII&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt; arrive tardivement dans le conflit (d&#233;ploiement &#224; l'automne 1917), mais il b&#233;n&#233;ficie des rapides progr&#232;s que r&#233;alisent alors les avions de combat. Puissant, rapide, bien arm&#233; avec deux mitrailleuses Vickers synchronis&#233;es de 7,7 mm, il devient le cauchemar des Albatros allemands. Taill&#233; pour la chasse, il est le premier v&#233;ritable intercepteur.&lt;/span&gt;&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;p style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;&#8203;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;div class=&#034;spip_document_511 spip_document spip_documents spip_document_audio spip_document_avec_legende player&#034; data-legende-len=&#034;51&#034; data-legende-lenx=&#034;x&#034;
&gt;
&lt;figure class=&#034;spip_doc_inner&#034;&gt; &lt;div class=&#034;audio-wrapper&#034; style='width:400px;max-width:100%;'&gt; &lt;audio class=&#034;mejs mejs-511 &#034; data-id=&#034;5e73ebf013e1f61db5ababf9f85781ba&#034; src='https://www.education-defense.fr/IMG/mp3/la_grande_patrouille.mp3' type=&#034;audio/mpeg&#034; preload=&#034;none&#034; data-mejsoptions='{&#034;iconSprite&#034;: &#034;plugins-dist/medias/lib/mejs/mejs-controls.svg&#034;,&#034;alwaysShowControls&#034;: true,&#034;loop&#034;:false,&#034;audioWidth&#034;:&#034;100%&#034;}' controls=&#034;controls&#034; &gt;&lt;/audio&gt; &lt;/div&gt;
&lt;figcaption class='spip_doc_legende'&gt; &lt;div class='spip_doc_titre crayon document-titre-511 '&gt;&lt;strong&gt;La Grande Patrouille (marche de l'Arm&#233;e de l'Air)
&lt;/strong&gt;&lt;/div&gt; &lt;/figcaption&gt;&lt;div class=&#034;base64javascript20233152886ab851001125b5.47991260&#034; title=&#034;PHNjcmlwdD4gdmFyIG1lanNwYXRoPSdwbHVnaW5zLWRpc3QvbWVkaWFzL2xpYi9tZWpzL21lZGlhZWxlbWVudC1hbmQtcGxheWVyLm1pbi5qcz8xNzkwMzM0NjY0JyxtZWpzY3NzPSdwbHVnaW5zLWRpc3QvbWVkaWFzL2xpYi9tZWpzL21lZGlhZWxlbWVudHBsYXllci5taW4uY3NzPzE3OTAzMzQ2NjQnOwp2YXIgbWVqc2xvYWRlcjsKKGZ1bmN0aW9uKCl7dmFyIGE9bWVqc2xvYWRlcjsidW5kZWZpbmVkIj09dHlwZW9mIGEmJihtZWpzbG9hZGVyPWE9e2dzOm51bGwscGx1Zzp7fSxjc3M6e30saW5pdDpudWxsLGM6MCxjc3Nsb2FkOm51bGx9KTthLmluaXR8fChhLmNzc2xvYWQ9ZnVuY3Rpb24oYyl7aWYoInVuZGVmaW5lZCI9PXR5cGVvZiBhLmNzc1tjXSl7YS5jc3NbY109ITA7dmFyIGI9ZG9jdW1lbnQuY3JlYXRlRWxlbWVudCgibGluayIpO2IuaHJlZj1jO2IucmVsPSJzdHlsZXNoZWV0IjtiLnR5cGU9InRleHQvY3NzIjtkb2N1bWVudC5nZXRFbGVtZW50c0J5VGFnTmFtZSgiaGVhZCIpWzBdLmFwcGVuZENoaWxkKGIpfX0sYS5pbml0PWZ1bmN0aW9uKCl7ITA9PT1hLmdzJiZmdW5jdGlvbihjKXtqUXVlcnkoImF1ZGlvLm1lanMsdmlkZW8ubWVqcyIpLm5vdCgiLmRvbmUsLm1lanNfX3BsYXllciIpLmVhY2goZnVuY3Rpb24oKXtmdW5jdGlvbiBiKCl7dmFyIGU9ITAsaDtmb3IoaCBpbiBkLmNzcylhLmNzc2xvYWQoZC5jc3NbaF0pO2Zvcih2YXIgZiBpbiBkLnBsdWdpbnMpInVuZGVmaW5lZCI9PQp0eXBlb2YgYS5wbHVnW2ZdPyhlPSExLGEucGx1Z1tmXT0hMSxqUXVlcnkuZ2V0U2NyaXB0KGQucGx1Z2luc1tmXSxmdW5jdGlvbigpe2EucGx1Z1tmXT0hMDtiKCl9KSk6MD09YS5wbHVnW2ZdJiYoZT0hMSk7ZSYmalF1ZXJ5KCIjIitjKS5tZWRpYWVsZW1lbnRwbGF5ZXIoalF1ZXJ5LmV4dGVuZChkLm9wdGlvbnMse3N1Y2Nlc3M6ZnVuY3Rpb24oYSxjKXtmdW5jdGlvbiBiKCl7dmFyIGI9alF1ZXJ5KGEpLmNsb3Nlc3QoIi5tZWpzX19pbm5lciIpO2EucGF1c2VkPyhiLmFkZENsYXNzKCJwYXVzaW5nIiksc2V0VGltZW91dChmdW5jdGlvbigpe2IuZmlsdGVyKCIucGF1c2luZyIpLnJlbW92ZUNsYXNzKCJwbGF5aW5nIikucmVtb3ZlQ2xhc3MoInBhdXNpbmciKS5hZGRDbGFzcygicGF1c2VkIil9LDEwMCkpOmIucmVtb3ZlQ2xhc3MoInBhdXNlZCIpLnJlbW92ZUNsYXNzKCJwYXVzaW5nIikuYWRkQ2xhc3MoInBsYXlpbmciKX1iKCk7YS5hZGRFdmVudExpc3RlbmVyKCJwbGF5IixiLCExKTsKYS5hZGRFdmVudExpc3RlbmVyKCJwbGF5aW5nIixiLCExKTthLmFkZEV2ZW50TGlzdGVuZXIoInBhdXNlIixiLCExKTthLmFkZEV2ZW50TGlzdGVuZXIoInBhdXNlZCIsYiwhMSk7Zy5hdHRyKCJhdXRvcGxheSIpJiZhLnBsYXkoKX19KSl9dmFyIGc9alF1ZXJ5KHRoaXMpLmFkZENsYXNzKCJkb25lIiksYzsoYz1nLmF0dHIoImlkIikpfHwoYz0ibWVqcy0iK2cuYXR0cigiZGF0YS1pZCIpKyItIithLmMrKyxnLmF0dHIoImlkIixjKSk7dmFyIGQ9e29wdGlvbnM6e30scGx1Z2luczp7fSxjc3M6W119LGUsaDtmb3IoZSBpbiBkKWlmKGg9Zy5hdHRyKCJkYXRhLW1lanMiK2UpKWRbZV09alF1ZXJ5LnBhcnNlSlNPTihoKTtiKCl9KX0oalF1ZXJ5KX0pO2EuZ3N8fCgidW5kZWZpbmVkIiE9PXR5cGVvZiBtZWpzY3NzJiZhLmNzc2xvYWQobWVqc2NzcyksYS5ncz1qUXVlcnkuZ2V0U2NyaXB0KG1lanNwYXRoLGZ1bmN0aW9uKCl7YS5ncz0hMDthLmluaXQoKTtqUXVlcnkoYS5pbml0KTtvbkFqYXhMb2FkKGEuaW5pdCl9KSl9KSgpOzwvc2NyaXB0Pg==&#034;&gt;&lt;/div&gt; &lt;/figure&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;p&gt;&lt;/doc511|player&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;/p&gt;&lt;/div&gt;
		
		</content:encoded>


		

	</item>
<item xml:lang="fr">
		<title>Le lancement du Dreadnought (1906)</title>
		<link>https://www.education-defense.fr/Le-lancement-du-Dreadnought-1906</link>
		<guid isPermaLink="true">https://www.education-defense.fr/Le-lancement-du-Dreadnought-1906</guid>
		<dc:date>2017-09-22T15:03:01Z</dc:date>
		<dc:format>text/html</dc:format>
		<dc:language>fr</dc:language>
		<dc:creator>Nghia NGUYEN</dc:creator>






		<dc:subject>Histoire militaire/Batailles</dc:subject>
		<dc:subject>Marines</dc:subject>
		<dc:subject>Enseignement de d&#233;fense</dc:subject>

		<description>
&lt;p&gt;Le HMS Dreadnought en 1906 &lt;br class='autobr' /&gt; Les origines de la sup&#233;riorit&#233; navale britannique &lt;br class='autobr' /&gt; La doctrine navale qui va faire de la Royal Navy la premi&#232;re puissance maritime mondiale &#224; la veille du conflit de 1914, est le fruit de consid&#233;rations strat&#233;giques que l'on peut faire remonter au XVIe si&#232;cle. C'est en effet &#224; partir du r&#232;gne d'&#201;lisabeth Ire (1533-1603) que le Royaume d'Angleterre prend conscience de sa vuln&#233;rabilit&#233; face &#224; une invasion venue de la mer. D&#232;s la m&#234;me &#233;poque, les Anglais (&#8230;)&lt;/p&gt;


-
&lt;a href="https://www.education-defense.fr/-Premiere-Guerre-mondiale-" rel="directory"&gt;Premi&#232;re Guerre mondiale&lt;/a&gt;


		</description>


 <content:encoded>&lt;img src='https://www.education-defense.fr/IMG/logo/arton301.jpg?1788464798' class='spip_logo spip_logo_right' width='150' height='75' alt=&#034;&#034; /&gt;
		&lt;div class='rss_texte'&gt;&lt;p style=&#034;text-align: center;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;&lt;img alt=&#034;&#034; height='345' src='https://www.education-defense.fr/IMG/distant/jpg/hms_dreadnought_-41c032bc.jpg?1788465962' style='max-width: 550px; max-height: 350px;' width='500' /&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&#034;text-align: center;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;Le HMS Dreadnought en 1906&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;/p&gt;
&lt;p style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;&lt;strong&gt;Les origines de la sup&#233;riorit&#233; navale britannique&lt;/strong&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;La doctrine navale qui va faire de la Royal Navy la premi&#232;re puissance maritime mondiale &#224; la veille du conflit de 1914, est le fruit de consid&#233;rations strat&#233;giques que l'on peut faire remonter au &lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;XVI&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;sup class=&#034;typo_exposants&#034;&gt;e&lt;/sup&gt; si&#232;cle. C'est en effet &#224; partir du r&#232;gne d'&#201;lisabeth I&lt;sup class=&#034;typo_exposants&#034;&gt;re&lt;/sup&gt; (1533-1603) que le Royaume d'Angleterre prend conscience de sa vuln&#233;rabilit&#233; face &#224; une invasion venue de la mer. D&#232;s la m&#234;me &#233;poque, les Anglais commencent aussi &#224; prendre conscience de ce que leur prosp&#233;rit&#233; &#233;conomique naissante doit au commerce transoc&#233;anique. De ces deux postulats d&#233;coule une doctrine navale qui demeure inchang&#233;e dans ses principes jusqu'au &lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;XX&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;sup class=&#034;typo_exposants&#034;&gt;e&lt;/sup&gt; si&#232;cle. En se donnant la premi&#232;re marine de guerre et de commerce, l'Angleterre fait le choix d'une thalassocratie qui la met &#224; l'abri de toute invasion venue du continent europ&#233;en, et lui assure la libert&#233; des communications oc&#233;aniques. Qui plus est, la puissance navale lui permet aussi de d&#233;truire le commerce de l'ennemi et de lui imposer un blocus : en un mot de l'asphyxier &#233;conomiquement.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;La mise en oeuvre d'une telle doctrine strat&#233;gique a pour cons&#233;quence un effort de guerre naval r&#233;alis&#233; t&#244;t dans l'histoire du Royaume-Uni, et qui lui donne, &#224; la fin du &lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;XIX&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;sup class=&#034;typo_exposants&#034;&gt;e&lt;/sup&gt; si&#232;cle, la marine de guerre la plus puissante du monde. Une s&#233;rie de conflits tout au long du &lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;XVIII&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;sup class=&#034;typo_exposants&#034;&gt;e&lt;/sup&gt; si&#232;cle &#8211; qui se poursuivent avec les guerres de la R&#233;volution &#224; l'aube du &lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;XIX&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;sup class=&#034;typo_exposants&#034;&gt;e&lt;/sup&gt; si&#232;cle - explique la quasi permanence de cet effort avec toutes les cons&#233;quences technologiques et, bient&#244;t, industrielles induites. De tous temps, la construction navale &#8211; notamment militaire &#8211; a &#233;t&#233; un puissant stimulant &#233;conomique et technologique, transversale &#224; nombre de secteurs d'activit&#233; et concentrant techniques de pointes, savoir-faire et capitaux. Non seulement, la marine britannique ma&#238;trise les techniques maritimes de son &#233;poque, mais elle y ajoute une exp&#233;rience de la mer grandissante au fil des guerres. Le recrutement et l'entra&#238;nement des &#233;quipages, ainsi que les man&#339;uvres tactiques font la diff&#233;rence avec les marines rivales, notamment la marine fran&#231;aise d&#232;s le &lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;XVIII&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;sup class=&#034;typo_exposants&#034;&gt;e&lt;/sup&gt; si&#232;cle.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;&lt;strong&gt;La Royal Navy &#224; la veille de la Premi&#232;re Guerre mondiale&lt;/strong&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;Sans s'&#234;tre exclusivement forg&#233;e dans l'adversit&#233; avec la France, la puissance navale britannique est essentiellement tourn&#233;e contre celle-ci, ce jusqu'&#224; l'extr&#234;me fin du &lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;XIX&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;sup class=&#034;typo_exposants&#034;&gt;e&lt;/sup&gt; si&#232;cle. La Guerre de Sept Ans (1756-1763) a permis de consolider et d'&#233;tendre le r&#233;seau des bases navales anglaises au d&#233;triment du premier empire colonial fran&#231;ais. La r&#233;volution industrielle - qui na&#238;t en Grande-Bretagne d&#232;s le &lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;XVIII&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;sup class=&#034;typo_exposants&#034;&gt;e&lt;/sup&gt; si&#232;cle - ach&#232;ve d'asseoir la domination plan&#233;taire de celle-ci. Bases navales et points d'appui pour le charbonnage des b&#226;timents de la Royal Navy sont d&#233;sormais pr&#233;sents sur tous les continents, dans les oc&#233;ans Atlantique, Indien, Pacifique et, surtout, en Mer M&#233;diterran&#233;e o&#249; se nouent nombre de rivalit&#233;s europ&#233;ennes. En 1914, cinq escadres surveillent l'ensemble des mers et des oc&#233;ans, gardant les points de passage strat&#233;giques : Gibraltar, Suez, Singapour&#8230; Le Royaume-Uni, quant &#224; lui, est prot&#233;g&#233; par une flotte &#224; part enti&#232;re, la plus importante : la Home Fleet.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;Lorsque d&#233;bute le &lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;XX&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;sup class=&#034;typo_exposants&#034;&gt;e&lt;/sup&gt; si&#232;cle, la Royal Navy se pr&#233;sente donc comme une force homog&#232;ne, qui dispose d'un avantage quantitatif incontestable. Elle l'emporte sur toutes les autres marines rivales en nombre de b&#226;timents les plus puissants, ceux autour desquels se construit et s'articule la doctrine de combat (capital ships) de l'&#233;poque : les cuirass&#233;s. V&#233;ritables monstres des mers, les cuirass&#233;s sont, &#224; l'heure de la r&#233;volution industrielle, les symboles de la puissance navale, des orgueils nationaux et de l'imp&#233;rialisme, mais aussi la vitrine technologique, industrielle et &#233;conomique des &#201;tats. Dans la course aux armements navals, c'est la Grande-Bretagne qui est en t&#234;te avec une flotte de plus de 60 cuirass&#233;s (toutes classes confondues) en 1914.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;Cette avance est le r&#233;sultat du &#171; &lt;small class=&#034;fine&#034;&gt; &lt;/small&gt;Two power standard&lt;small class=&#034;fine&#034;&gt; &lt;/small&gt; &#187;. &#201;nonc&#233;e pour la premi&#232;re fois en 1772, confirm&#233;e dans le Naval Defense Act de 1889, ainsi qu'en 1904, la doctrine du &#171; &lt;small class=&#034;fine&#034;&gt; &lt;/small&gt;Two power standard&lt;small class=&#034;fine&#034;&gt; &lt;/small&gt; &#187; fait de la sup&#233;riorit&#233; de la Royal Navy une v&#233;ritable priorit&#233;. Pour cela, les b&#226;timents de la Navy doivent &#234;tre &#233;gaux en nombre &#224; ceux de la flotte adverse la plus puissante avec une marge de sup&#233;riorit&#233; de 10%. Pendant longtemps, la flotte adverse d&#233;sign&#233;e &#233;tait la flotte de guerre fran&#231;aise. Avec l'alliance franco-russe de 1891, la Royale reste l'ennemie strat&#233;gique mais &#224; laquelle est d&#233;sormais ajout&#233;e la flotte du Tsar&#8230; La Royal Navy doit donc &#234;tre &#233;gale &#224; ces deux marines r&#233;unies, avec une marge suppl&#233;mentaire en nombre de navire de 10%. Cependant, ce rapport de force &#233;volue sensiblement avec l'Entente cordiale (1904) et le rapprochement avec la Russie (1907), qui d&#233;sormais d&#233;signe le Reich de Guillaume &lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;II&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt; comme le nouvel adversaire strat&#233;gique.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;/p&gt;
&lt;p style=&#034;text-align: center;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;&lt;img alt=&#034;&#034; height='702' src='https://www.education-defense.fr/IMG/distant/jpg/amiral_fisherjpg-f7b7860b.jpg?1788466013' style='max-width: 360px; max-height: 500px;' width='500' /&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&#034;text-align: center;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;L'Amiral John A. FISHER&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;/p&gt;
&lt;p style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;&lt;strong&gt;La construction du &lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;HMS&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt; Dreadnought&lt;/strong&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;L'av&#232;nement de Guillaume &lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;II&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt; de Hohenzollern (1859-1941) en 1888, et l'orientation nouvelle qu'il donne &#224; la politique &#233;trang&#232;re allemande &#224; partir de 1890 (Weltpolitik), transforme les lignes de clivage. D&#233;sireux de donner un empire colonial &#224; la mesure de la puissance &#233;conomique et industrielle, partant politique du Reich, le Kaiser m&#232;ne une politique per&#231;ue de Londres comme agressive si ce n'est dangereuse. Pire, en saisissant l'importance des enjeux maritimes - chose nouvelle pour une puissance traditionnellement continentale -, l'Allemagne wilhelmienne s'affiche comme une menace grandissante pour la Grande-Bretagne. C'est, en effet, sous le r&#232;gne de Guillaume &lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;II&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt; qu'est lanc&#233; un effort de construction naval sans pr&#233;c&#233;dent. Certes, la marine du Reich ne parvient pas &#224; &#233;galer celle du Royaume-Uni, mais son essor s'appuie sur une puissance industrielle et technique r&#233;elle. Surtout, tard venue dans la course aux armements navals, l'Allemagne de Guillaume &lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;II&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt; lance des programmes neufs et modernes et innove en mati&#232;re d'arme sous-marine, alors que dans le m&#234;me temps une partie de la flotte britannique accuse un certain vieillissement. Cet effort majeur a un artisan : le Grand-amiral Alfred von &lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;TIRPITZ&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt; (1849-1930). Ce dernier donne &#224; l'Allemagne sa premi&#232;re grande doctrine navale (1).&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;C'est dans ce contexte que le chef de l'Amiraut&#233; britannique, l'Amiral John Arbuthnot &lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;FISHER&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt; (1841-1920), Premier Lord de la Mer, lance la construction d'un cuirass&#233; r&#233;volutionnaire dans sa conception : le &lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;HMS&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt; Dreadnought (2). Le d&#233;lai entre la mise sur cale (2 octobre 1905) et le lancement du b&#226;timent (3 octobre 1906) fut en soi un exploit, mais le Dreadnought apportait bien plus. Jusqu'&#224; pr&#233;sent les cuirass&#233;s, &#171; &lt;small class=&#034;fine&#034;&gt; &lt;/small&gt;capital ships&lt;small class=&#034;fine&#034;&gt; &lt;/small&gt; &#187; h&#233;ritiers des b&#226;timents de ligne &#224; trois ponts de l'ancienne marine &#224; voile, se pr&#233;sentaient comme des b&#226;timents de 12 &#224; 16 000 tonnes. Ils &#233;taient prot&#233;g&#233;s par une ceinture blind&#233;e de plusieurs centim&#232;tres d'&#233;paisseur (fer, puis acier et acier/chrome-nickel), et filaient au maximum 19 noeuds. Ils emportaient une artillerie lourde &#224; longue port&#233;e destin&#233;e aux combats contre d'autres cuirass&#233;s, mais aussi une artillerie interm&#233;diaire plus l&#233;g&#232;re adapt&#233;e &#224; des objectifs plus petits, plus mobiles (les torpilleurs par exemple), &#224; engager sur des distances plus courtes. Il en r&#233;sultait une artillerie multicalibres qui, non seulement, complexifiait la production industrielle mais complexifiait &#233;galement le stockage des diverses munitions dans les soutes des b&#226;timents.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;Avec une ceinture blind&#233;e de 280 mm au plus &#233;pais, le nouveau cuirass&#233; atteignait des pointes de 21 noeuds. Cette vitesse, remarquable &#224; cette &#233;poque pour un tonnage sup&#233;rieur aux classes de cuirass&#233;s pr&#233;c&#233;dentes, s'expliquait par une nouvelle motorisation. Le Dreadnought fonctionnait toujours au charbon, mais avec des turbines vapeur plus puissantes que les traditionnelles machines &#224; vapeur &#224; triple expansion. Avec la deuxi&#232;me r&#233;volution industrielle - et les progr&#232;s r&#233;alis&#233;s notamment par l'ing&#233;nieur thermicien Rudolf &lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;DIESEL&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt; (1858-1913) -, ces turbines &#233;volueront rapidement vers une propulsion mixte charbon/mazout, puis mazout. Ce dernier pr&#233;sentant des performances calorifiques sup&#233;rieures &#224; celles du charbon pour un stockage plus ais&#233; et une signature fum&#233;e plus discr&#232;te. D'embl&#233;e, la vitesse du &lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;HMS&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt; Dreadnought lui conf&#232;re une nette sup&#233;riorit&#233; sur tous les autres cuirass&#233;s.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;C'est, cependant, dans le domaine de l'armement que l'avantage d&#233;cisif est r&#233;alis&#233;. Pour la premi&#232;re fois, les Britanniques vont standardiser l'artillerie, supprimant les calibres interm&#233;diaires. C'est le principe du &#171; &lt;small class=&#034;fine&#034;&gt; &lt;/small&gt;all big gun ship&lt;small class=&#034;fine&#034;&gt; &lt;/small&gt; &#187; qui voit d&#233;sormais dix pi&#232;ces de 305 mm r&#233;parties par batteries de deux sur cinq tourelles. La disposition de ces derni&#232;res permettent une concentration de tir de 8 pi&#232;ces par babord ou tribord, alors que les autres cuirass&#233;s ne peuvent concentrer que des tirs de 4 pi&#232;ces. D&#233;sormais seule subsiste une artillerie secondaire (22 canons de 76 mm) pour repousser les attaques de torpilleurs.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;La torpille, l'efficacit&#233; de l'artillerie navale comme la vitesse des b&#226;timents obligent d&#233;sormais &#224; allonger consid&#233;rablement les port&#233;es des canons, et les combats navals se livrent d&#233;sormais &#224; des distances de l'ordre d'une dizaine de kilom&#232;tres. Les techniques de tir deviennent alors complexes : si le combat s'effectue encore &#224; port&#233;e visuelle (en-de&#231;&#224; de l'horizon), mais &#224; l'aide d'instruments optiques (t&#233;l&#233;m&#232;tres), il comporte plusieurs phases. Le tir par salves est le plus efficace pour encadrer dans un premier temps le b&#226;timent adverse. L'observation des impacts autour de celui-ci, permet de d&#233;finir des param&#232;tres de r&#233;glage qui, &#224; leur tour, permettent un deuxi&#232;me tir dit d'efficacit&#233; car devant faire but. Ajoutons que les tirs se r&#233;alisent &#224; une &#233;poque o&#249; l'ordinateur n'existe pas, o&#249; les calculs diff&#233;rent selon la taille des canons engag&#233;s, que le b&#226;timent bouge durant le tir et que la m&#233;t&#233;o n'est pas toujours favorable&#8230;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;En passant &#224; une artillerie &#224; longue port&#233;e monocalibre, le &lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;HMS&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt; Dreadnought simplifie consid&#233;rablement les probl&#232;mes logistiques li&#233;s &#224; des munitions diverses. Il permet surtout de rationaliser les techniques de tir avec, d&#233;sormais, un seul officier de tir (le &#171; &lt;small class=&#034;fine&#034;&gt; &lt;/small&gt;fire director&lt;small class=&#034;fine&#034;&gt; &lt;/small&gt; &#187;) et une direction de tir centralis&#233;e. La prochaine &#233;tape sera le t&#233;l&#233;pointage, qui sera g&#233;n&#233;ralis&#233; durant la Premi&#232;re Guerre mondiale, et permettra de faire tirer simultan&#233;ment plusieurs pi&#232;ces.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;&lt;strong&gt;Les cons&#233;quences du lancement du &lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;HMS&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt; Dreadnought&lt;/strong&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;Le lancement du &lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;HMS&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt; Dreadnought, en octobre 1906, frappa de stupeur l'ensemble des amiraut&#233;s. Avec ce b&#226;timent annon&#231;ant une nouvelle g&#233;n&#233;ration de cuirass&#233;s, la Royal Navy ne confortait pas seulement sa sup&#233;riorit&#233; num&#233;rique sur les autres marines mais elle marquait aussi son avance qualitative. L'Amiral &lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;FISHER&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt; enfon&#231;a le clou l'ann&#233;e suivante avec le lancement d'un nouveau type de b&#226;timent : le croiseur de bataille. Avec le &lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;HMS&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt; Invincible, la flotte anglaise disposait d'un b&#226;timent aussi bien arm&#233; que le &lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;HMS&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt; Dreadnought (8 canons de 305 mm mais une artillerie interm&#233;diaire de 102 mm en plus), aussi bien motoris&#233; avec un blindage plus l&#233;ger. De fait, le &lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;HMS&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt; Invincible pouvait atteindre une vitesse de 28 noeuds, ce qui en faisait &#233;galement un &#171; &lt;small class=&#034;fine&#034;&gt; &lt;/small&gt;combattant ship&lt;small class=&#034;fine&#034;&gt; &lt;/small&gt; &#187; redoutable.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;Le Dreadnought d&#233;classa du jour au lendemain les cuirass&#233;s de toutes les flottes. Quant &#224; l'Invincible, il fit de m&#234;me pour la cat&#233;gorie des croiseurs. Effets pervers de ce d&#233;classement, cuirass&#233;s et croiseurs de la Royal Navy devinrent eux aussi obsol&#232;tes dans le m&#234;me temps&#8230; Le lancement du &lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;HMS&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt; Dreadnought exacerba la course aux armements navals &#224; la veille de la Premi&#232;re Guerre mondiale. Les marines rivales de la Royal Navy - notamment la Kaiserliche Marine &#8211; se mirent &#224; construire des programmes &#233;quivalents, relativisant la sup&#233;riorit&#233; britannique au moment o&#249; la Navy devait, elle aussi, moderniser sa flotte de cuirass&#233;s et de croiseurs.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;/p&gt;
&lt;p style=&#034;text-align: center;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;&lt;img alt=&#034;&#034; height='229' src='https://www.education-defense.fr/IMG/distant/jpg/1-40jpgdocid482d-3566a992.jpg?1788465955' style='max-width: 400px; max-height: 200px;' width='500' /&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;/p&gt;
&lt;ol&gt; &lt;li style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;Cf. &lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;CARON&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt; (Fran&#231;ois), &#171; &lt;small class=&#034;fine&#034;&gt; &lt;/small&gt;De la ma&#238;trise de la mer&lt;small class=&#034;fine&#034;&gt; &lt;/small&gt; &#187;, in &lt;em&gt;Strat&#233;gique&lt;/em&gt;, 89-90, 2008/1, pp. 101-147. La &#171; &lt;small class=&#034;fine&#034;&gt; &lt;/small&gt;th&#233;orie du risque&lt;small class=&#034;fine&#034;&gt; &lt;/small&gt; &#187;, &#233;nonc&#233;e par l'Amiral &lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;TIRPITZ&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;, consistait &#224; annuler la sup&#233;riorit&#233; navale britannique soit en refusant la bataille, soit en infligeant &#224; la Royal Navy de telles pertes lors d'une confrontation qu'elle ne serait plus en mesure d'exercer cette sup&#233;riorit&#233;. Une &#171; &lt;small class=&#034;fine&#034;&gt; &lt;/small&gt;victoire &#224; la Pyrrhus&lt;small class=&#034;fine&#034;&gt; &lt;/small&gt; &#187; sur mer en quelque sorte. Du point de vue britannique, cette Risikotheorie renforce la justification du &#171; &lt;small class=&#034;fine&#034;&gt; &lt;/small&gt;Two power standard&lt;small class=&#034;fine&#034;&gt; &lt;/small&gt; &#187;.&lt;/span&gt;&lt;/li&gt; &lt;li style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;Le nom du b&#226;timent vient de l'expression &#171; &lt;small class=&#034;fine&#034;&gt; &lt;/small&gt;which dread nought&lt;small class=&#034;fine&#034;&gt; &lt;/small&gt; &#187; qui signifie &#171; &lt;small class=&#034;fine&#034;&gt; &lt;/small&gt;qui ne craint rien&lt;small class=&#034;fine&#034;&gt; &lt;/small&gt; &#187;.&lt;/span&gt;&lt;/li&gt;
&lt;/ol&gt;
&lt;p style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;__________&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;&lt;strong&gt;Bibliographie&lt;/strong&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt; &lt;li style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;BROWN&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt; (David K.), &lt;em&gt;The Grand Fleet : warship design and development&lt;/em&gt;, Seaforth publishing, 2010, 235 p.&lt;/span&gt;&lt;/li&gt; &lt;li style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;HOUGH&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt; (Richard), &lt;em&gt;Dreadnought : a history of the moderne battleship&lt;/em&gt;, Endeavour Press, 2015, 268 p.&lt;/span&gt;&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;p style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;&#8203;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;div class=&#034;spip_document_481 spip_document spip_documents spip_document_audio spip_document_avec_legende player&#034; data-legende-len=&#034;16&#034; data-legende-lenx=&#034;&#034;
&gt;
&lt;figure class=&#034;spip_doc_inner&#034;&gt; &lt;div class=&#034;audio-wrapper&#034; style='width:400px;max-width:100%;'&gt; &lt;audio class=&#034;mejs mejs-481 &#034; data-id=&#034;15203d25ec9228cf3f30cd85a01650af&#034; src='https://www.education-defense.fr/IMG/mp3/rule_britannia-2.mp3' type=&#034;audio/mpeg&#034; preload=&#034;none&#034; data-mejsoptions='{&#034;iconSprite&#034;: &#034;plugins-dist/medias/lib/mejs/mejs-controls.svg&#034;,&#034;alwaysShowControls&#034;: true,&#034;loop&#034;:false,&#034;audioWidth&#034;:&#034;100%&#034;}' controls=&#034;controls&#034; &gt;&lt;/audio&gt; &lt;/div&gt;
&lt;figcaption class='spip_doc_legende'&gt; &lt;div class='spip_doc_titre crayon document-titre-481 '&gt;&lt;strong&gt;Rule Britannia
&lt;/strong&gt;&lt;/div&gt; &lt;/figcaption&gt;&lt;div class=&#034;base64javascript20233152886ab851001125b5.47991260&#034; title=&#034;PHNjcmlwdD4gdmFyIG1lanNwYXRoPSdwbHVnaW5zLWRpc3QvbWVkaWFzL2xpYi9tZWpzL21lZGlhZWxlbWVudC1hbmQtcGxheWVyLm1pbi5qcz8xNzkwMzM0NjY0JyxtZWpzY3NzPSdwbHVnaW5zLWRpc3QvbWVkaWFzL2xpYi9tZWpzL21lZGlhZWxlbWVudHBsYXllci5taW4uY3NzPzE3OTAzMzQ2NjQnOwp2YXIgbWVqc2xvYWRlcjsKKGZ1bmN0aW9uKCl7dmFyIGE9bWVqc2xvYWRlcjsidW5kZWZpbmVkIj09dHlwZW9mIGEmJihtZWpzbG9hZGVyPWE9e2dzOm51bGwscGx1Zzp7fSxjc3M6e30saW5pdDpudWxsLGM6MCxjc3Nsb2FkOm51bGx9KTthLmluaXR8fChhLmNzc2xvYWQ9ZnVuY3Rpb24oYyl7aWYoInVuZGVmaW5lZCI9PXR5cGVvZiBhLmNzc1tjXSl7YS5jc3NbY109ITA7dmFyIGI9ZG9jdW1lbnQuY3JlYXRlRWxlbWVudCgibGluayIpO2IuaHJlZj1jO2IucmVsPSJzdHlsZXNoZWV0IjtiLnR5cGU9InRleHQvY3NzIjtkb2N1bWVudC5nZXRFbGVtZW50c0J5VGFnTmFtZSgiaGVhZCIpWzBdLmFwcGVuZENoaWxkKGIpfX0sYS5pbml0PWZ1bmN0aW9uKCl7ITA9PT1hLmdzJiZmdW5jdGlvbihjKXtqUXVlcnkoImF1ZGlvLm1lanMsdmlkZW8ubWVqcyIpLm5vdCgiLmRvbmUsLm1lanNfX3BsYXllciIpLmVhY2goZnVuY3Rpb24oKXtmdW5jdGlvbiBiKCl7dmFyIGU9ITAsaDtmb3IoaCBpbiBkLmNzcylhLmNzc2xvYWQoZC5jc3NbaF0pO2Zvcih2YXIgZiBpbiBkLnBsdWdpbnMpInVuZGVmaW5lZCI9PQp0eXBlb2YgYS5wbHVnW2ZdPyhlPSExLGEucGx1Z1tmXT0hMSxqUXVlcnkuZ2V0U2NyaXB0KGQucGx1Z2luc1tmXSxmdW5jdGlvbigpe2EucGx1Z1tmXT0hMDtiKCl9KSk6MD09YS5wbHVnW2ZdJiYoZT0hMSk7ZSYmalF1ZXJ5KCIjIitjKS5tZWRpYWVsZW1lbnRwbGF5ZXIoalF1ZXJ5LmV4dGVuZChkLm9wdGlvbnMse3N1Y2Nlc3M6ZnVuY3Rpb24oYSxjKXtmdW5jdGlvbiBiKCl7dmFyIGI9alF1ZXJ5KGEpLmNsb3Nlc3QoIi5tZWpzX19pbm5lciIpO2EucGF1c2VkPyhiLmFkZENsYXNzKCJwYXVzaW5nIiksc2V0VGltZW91dChmdW5jdGlvbigpe2IuZmlsdGVyKCIucGF1c2luZyIpLnJlbW92ZUNsYXNzKCJwbGF5aW5nIikucmVtb3ZlQ2xhc3MoInBhdXNpbmciKS5hZGRDbGFzcygicGF1c2VkIil9LDEwMCkpOmIucmVtb3ZlQ2xhc3MoInBhdXNlZCIpLnJlbW92ZUNsYXNzKCJwYXVzaW5nIikuYWRkQ2xhc3MoInBsYXlpbmciKX1iKCk7YS5hZGRFdmVudExpc3RlbmVyKCJwbGF5IixiLCExKTsKYS5hZGRFdmVudExpc3RlbmVyKCJwbGF5aW5nIixiLCExKTthLmFkZEV2ZW50TGlzdGVuZXIoInBhdXNlIixiLCExKTthLmFkZEV2ZW50TGlzdGVuZXIoInBhdXNlZCIsYiwhMSk7Zy5hdHRyKCJhdXRvcGxheSIpJiZhLnBsYXkoKX19KSl9dmFyIGc9alF1ZXJ5KHRoaXMpLmFkZENsYXNzKCJkb25lIiksYzsoYz1nLmF0dHIoImlkIikpfHwoYz0ibWVqcy0iK2cuYXR0cigiZGF0YS1pZCIpKyItIithLmMrKyxnLmF0dHIoImlkIixjKSk7dmFyIGQ9e29wdGlvbnM6e30scGx1Z2luczp7fSxjc3M6W119LGUsaDtmb3IoZSBpbiBkKWlmKGg9Zy5hdHRyKCJkYXRhLW1lanMiK2UpKWRbZV09alF1ZXJ5LnBhcnNlSlNPTihoKTtiKCl9KX0oalF1ZXJ5KX0pO2EuZ3N8fCgidW5kZWZpbmVkIiE9PXR5cGVvZiBtZWpzY3NzJiZhLmNzc2xvYWQobWVqc2NzcyksYS5ncz1qUXVlcnkuZ2V0U2NyaXB0KG1lanNwYXRoLGZ1bmN0aW9uKCl7YS5ncz0hMDthLmluaXQoKTtqUXVlcnkoYS5pbml0KTtvbkFqYXhMb2FkKGEuaW5pdCl9KSl9KSgpOzwvc2NyaXB0Pg==&#034;&gt;&lt;/div&gt; &lt;/figure&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;p&gt;&lt;/doc481|player&gt;&lt;/p&gt;&lt;/div&gt;
		
		</content:encoded>


		

	</item>
<item xml:lang="fr">
		<title>La construction du Bagdadbahn (1903)</title>
		<link>https://www.education-defense.fr/La-construction-du-Bagdadbahn-1903</link>
		<guid isPermaLink="true">https://www.education-defense.fr/La-construction-du-Bagdadbahn-1903</guid>
		<dc:date>2017-06-30T15:39:27Z</dc:date>
		<dc:format>text/html</dc:format>
		<dc:language>fr</dc:language>
		<dc:creator>Nghia NGUYEN</dc:creator>






		<dc:subject>Strat&#233;gie/Relations internationales</dc:subject>
		<dc:subject>Histoire</dc:subject>
		<dc:subject>G&#233;opolitique</dc:subject>
		<dc:subject>Enseignement de d&#233;fense</dc:subject>
		<dc:subject>Diplomatie</dc:subject>

		<description>
&lt;p&gt;La construction d'une ligne de chemin de fer qui devait relier l'Europe centrale au Moyen-Orient en passant par les empires austro-hongrois et ottoman fut un &#233;v&#233;nement politique, strat&#233;gique et &#233;conomique important, qui pesa fortement dans les relations internationales du d&#233;but du XXe si&#232;cle. &#192; ce titre, ce que l'on devait appeler le Bagdadbahn joua un r&#244;le dans les tensions qui men&#232;rent au conflit de 1914. &lt;br class='autobr' /&gt; L'Empire ottoman : un empire sous contr&#244;le &lt;br class='autobr' /&gt; &#192;l'origine du projet, il y a (&#8230;)&lt;/p&gt;


-
&lt;a href="https://www.education-defense.fr/-Premiere-Guerre-mondiale-" rel="directory"&gt;Premi&#232;re Guerre mondiale&lt;/a&gt;


		</description>


 <content:encoded>&lt;img src='https://www.education-defense.fr/IMG/logo/arton256.jpg?1788464828' class='spip_logo spip_logo_right' width='141' height='150' alt=&#034;&#034; /&gt;
		&lt;div class='rss_texte'&gt;&lt;p style=&#034;text-align: center;&#034;&gt; &lt;img alt=&#034;&#034; height='339' src='https://www.education-defense.fr/IMG/distant/jpg/2-20jpgdocid419d-67859803.jpg?1788465891' style='max-width: 550px; max-height: 300px;' width='500' /&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;/p&gt;
&lt;p style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;La construction d'une ligne de chemin de fer qui devait relier l'Europe centrale au Moyen-Orient en passant par les empires austro-hongrois et ottoman fut un &#233;v&#233;nement politique, strat&#233;gique et &#233;conomique important, qui pesa fortement dans les relations internationales du d&#233;but du &lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;XX&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;sup class=&#034;typo_exposants&#034;&gt;e&lt;/sup&gt; si&#232;cle. &#192; ce titre, ce que l'on devait appeler le Bagdadbahn joua un r&#244;le dans les tensions qui men&#232;rent au conflit de 1914.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;&lt;strong&gt;L'Empire ottoman : un empire sous contr&#244;le&lt;/strong&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;&#192;l'origine du projet, il y a d'abord la d&#233;liquescence de l'Empire ottoman - le &#171; &lt;small class=&#034;fine&#034;&gt; &lt;/small&gt;vieil homme malade&lt;small class=&#034;fine&#034;&gt; &lt;/small&gt; &#187; - dont le Sultan Abd-ul-Hamid &lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;II&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt; (1842-1918) est plus que jamais conscient. En d&#233;pit d'un jeu diplomatique qui tente d'exploiter au mieux les rivalit&#233;s europ&#233;ennes, il ne peut emp&#234;cher la perte des provinces europ&#233;ennes et balkaniques de son empire. Celui-ci est, par ailleurs, de plus en plus mis sous tutelle &#233;conomique par la France qui en administre la dette. D&#233;sirant moderniser ses immenses territoires, r&#233;tablir sa puissance militaire partant sa souverainet&#233;, exploiter ses importantes richesses mini&#232;res sans pour autant d&#233;pendre des puissances europ&#233;ennes, Abd-ul-Hamid se tourne vers l'Allemagne. Cette derni&#232;re prend alors de vitesse la Grande-Bretagne.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;L'Allemagne a plus d'une raison de s'int&#233;resser de pr&#232;s &#224; l'Empire ottoman. Ce dernier est, en effet, susceptible de lui ouvrir un vaste march&#233; que la jeune puissance industrielle allemande r&#233;clame, tout en lui fournissant les mati&#232;res premi&#232;res qui lui manquent (minerais et hydrocarbures). G&#233;ostrat&#233;giquement, le Reich est une puissance continentale enclav&#233;e dont les fa&#231;ades maritimes sont &#233;troites et se limitent &#224; la Mer Baltique, la Mer du Nord et, dans une mesure encore moindre, &#224; la M&#233;diterran&#233;e par le biais de l'Empire austro-hongrois. Une alliance avec la Sublime Porte ouvrirait &#224; l'Allemagne le Golfe Persique et l'Oc&#233;an indien&#8230; Le monde des affaires et les lobbies industriels allemands r&#233;clamaient depuis longtemps cette ouverture vers l'Orient, mais c'est un changement profond de politique qui va surtout rendre possible l'alliance avec le Sultan Abd-ul-Hamid, partant la construction de cette ligne ferroviaire strat&#233;gique que fut le Berlin-Constantinople-Bagdad (1).&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;&lt;strong&gt;Guillaume &lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;II&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt; et la Weltpolitik&lt;/strong&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;Parvenu au pouvoir en 1888, le jeune Kaiser Guillaume &lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;II&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt; de Hohenzollern (1859-1941) donne une nouvelle orientation &#224; la diplomatie allemande, abandonnant une Realpolitik europ&#233;enne dont l'objectif &#233;tait l'isolement de la France pour une Weltpolitik d&#233;sormais expansionniste, colonialiste, s'appuyant sur effort naval de grande ampleur. Dans cette perspective, le rapprochement avec l'Empire ottoman prend tout son sens pour un Reich qui entre tardivement dans la course aux colonies. La mont&#233;e de l'influence allemande au Moyen-Orient &#233;tait de nature &#224; d&#233;s&#233;quilibrer une sph&#232;re jusqu'&#224; pr&#233;sent traditionnellement franco-britannique. Elle introduisait plus nettement l'Allemagne en M&#233;diterran&#233;e, mena&#231;ait le Canal de Suez et coupait les possessions coloniales britanniques entre l'Afrique et l'Inde. Une perc&#233;e allemande dans le Golfe Persique - avec l'&#233;tablissement &#224; terme de bases navales le long de la Route des Indes - ne pouvait &#233;videmment laisser la Grande-Bretagne indiff&#233;rente. Le renvoi du Chancelier Otto von &lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;BISMARCK&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt; (1815-1898) par Guillaume &lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;II&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;, en 1890, marquait ce changement radical de politique &#233;trang&#232;re.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;Les deux visites que le Kaiser effectue aupr&#232;s du Sultan en 1889 et 1898 s'inscrivent donc dans un renforcement des liens entre les deux empires. Si les demandes en conseillers militaires allemands formul&#233;es par le Sultan remontent &#224; 1878 - au lendemain de la guerre d&#233;sastreuse contre la Russie -, ce sont effectivement des officiers allemands qui d&#233;sormais prennent tr&#232;s s&#233;rieusement en main la formation de l'&#201;tat-major et de l'arm&#233;e ottomane : le G&#233;n&#233;ral Colmar von der &lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;GOLTZ&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt; (1843-1916) d&#232;s 1883 et le G&#233;n&#233;ral Otto Liman von &lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;SANDERS&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt; (1855-1929). Ce dernier commandera les troupes ottomanes durant la Premi&#232;re Guerre mondiale, notamment aux &lt;a href=&#034;http://www.education-defense.fr/spip.php?article222&#034;&gt;Dardanelles.&lt;/a&gt; Aux int&#233;r&#234;ts &#233;conomiques mutuels &#224; d&#233;velopper, se pose aussi rapidement la question d'une liaison strat&#233;gique entre l'Allemagne et l'Empire ottoman en cas de conflit contre la Triple Entente (France, Grande-Bretagne et Russie).&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;&lt;strong&gt;Le &lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;BBB&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt; : un projet strat&#233;gique inabouti&lt;/strong&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;Les n&#233;gociations qui donnent naissance au chemin de fer Bagdadbahn aboutissent le 5 mars 1903. Elles donnent aux soci&#233;t&#233;s allemandes Krupp &lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;AG&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;, Borsig, Hanomag, et Henschell pour les principales, l'exploitation de plusieurs centaines de kilom&#232;tres de r&#233;seau ferroviaire. Ces soci&#233;t&#233;s industrielles obtiennent &#233;galement la possibilit&#233; d'exploiter les mines situ&#233;es &#224; proximit&#233; des chantiers de construction. Le chantier d&#233;bute le 27 juillet suivant et avance d'embl&#233;e rapidement en d&#233;pit de l'opposition britannique qui joue des difficult&#233;s financi&#232;res &#224; r&#233;aliser de tels travaux. La construction du Bagdadbahn a pu employer jusqu'&#224; 35 000 travailleurs, per&#231;ant une quarantaine de tunnels. &#192; la veille de la Premi&#232;re Guerre mondiale, l'Allemagne est quasiment convaincue de pouvoir achever la ligne tr&#232;s prochainement.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;Le Bagdadbahn consacre la supr&#233;matie &#233;conomique allemande dans l'Empire ottoman. Sa port&#233;e strat&#233;gique aurait &#233;t&#233; immense sans la guerre qui en interrompit les travaux. Il aurait permis &#224; l'Allemagne d'acc&#233;der aux gisements d'hydrocarbures du Moyen-Orient ainsi qu'&#224; l'Oc&#233;an Indien, tout en emp&#234;chant la Grande-Bretagne de r&#233;unir ses grands ensembles coloniaux. Le &lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;BBB&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt; a incontestablement envenim&#233; les relations entre celle-ci et le Reich de Guillaume &lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;II&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;. Il reste embl&#233;matique de cette Weltpolitik qui a, en retour, acc&#233;l&#233;r&#233; l'alliance franco-britannique. Au lendemain de la Premi&#232;re Guerre mondiale, le trac&#233; du Bagdadbahn est partag&#233; entre les diff&#233;rentes possessions britanniques et fran&#231;aises, ainsi que la Turquie moderne qui na&#238;t sur les ruines de l'Empire ottoman.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;ol&gt; &lt;li style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;Aussi appel&#233; &lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;BBB&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt; pour Berlin-Byzance-Bagdad.&lt;/span&gt;&lt;/li&gt;
&lt;/ol&gt;
&lt;p style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;&lt;strong&gt;__________&lt;/strong&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;&lt;b&gt;Ressources&lt;/b&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt; &lt;li style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;BRILLET&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt; (Yves), &lt;a class=&#034;spip_out&#034; href=&#034;http://www.lesclesdumoyenorient.com/Le-lien-Mediterranee-Golfe-Persique-Du-Chemin-de-fer-de-l-Euphrate-au-Chemin-de.html&#034; rel=&#034;external&#034;&gt;&#171; &lt;small class=&#034;fine&#034;&gt; &lt;/small&gt;Le lien M&#233;diterrann&#233;e-Golfe Persique. Du chemin de fer de l'Euphrate au chemin de fer de Bagdad. Aper&#231;u historique&lt;small class=&#034;fine&#034;&gt; &lt;/small&gt; &#187;&lt;/a&gt;, &lt;em&gt;Les Cl&#233;s du Moyen-Orient&lt;/em&gt;, juillet 2017.&lt;/span&gt;&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;p style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;&#8203;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;&lt;/div&gt;
		
		</content:encoded>


		

	</item>
<item xml:lang="fr">
		<title>L'AEF arrive en France (1917)</title>
		<link>https://www.education-defense.fr/L-AEF-arrive-en-France-1917</link>
		<guid isPermaLink="true">https://www.education-defense.fr/L-AEF-arrive-en-France-1917</guid>
		<dc:date>2017-06-05T17:38:11Z</dc:date>
		<dc:format>text/html</dc:format>
		<dc:language>fr</dc:language>
		<dc:creator>Nghia NGUYEN</dc:creator>






		<dc:subject>Histoire militaire/Batailles</dc:subject>
		<dc:subject>Enseignement de d&#233;fense</dc:subject>

		<description>
&lt;p&gt;Le G&#233;n&#233;ral John J. PERSHING assiste au d&#233;barquement de la Big Red One &#224; Saint-Nazaire (source - ECPAD) &lt;br class='autobr' /&gt; Le 13 juin 1917, le G&#233;n&#233;ral John Joseph PERSHING (1860-1948) arrive en France, &#224; la t&#234;te d'un premier contingent du corps exp&#233;ditionnaire am&#233;ricain (American Expeditionary Force ou AEF). Cette arriv&#233;e est suivie, le 28 juin suivant, du d&#233;barquement &#224; Saint-Nazaire des premi&#232;res grandes unit&#233;s, notamment la 1re Division d'Infanterie (&#171; The Big Red One &#187;) transport&#233;e &#224; bord des b&#226;timents (&#8230;)&lt;/p&gt;


-
&lt;a href="https://www.education-defense.fr/-Premiere-Guerre-mondiale-" rel="directory"&gt;Premi&#232;re Guerre mondiale&lt;/a&gt;


		</description>


 <content:encoded>&lt;img src='https://www.education-defense.fr/local/cache-vignettes/L100xH150/arton241-3edea.png?1790463491' class='spip_logo spip_logo_right' width='100' height='150' alt=&#034;&#034; /&gt;
		&lt;div class='rss_texte'&gt;&lt;p style=&#034;text-align: center;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;&lt;img alt=&#034;&#034; height='341' src='https://www.education-defense.fr/IMG/distant/jpg/general_john_per-c59e07e1.jpg?1788465900' style='max-width: 500px; max-height: 320px;' width='500' /&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&#034;text-align: center;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;Le G&#233;n&#233;ral John J. &lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;PERSHING&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt; assiste au d&#233;barquement de la Big Red One &#224; Saint-Nazaire (source - &lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;ECPAD&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;)&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;Le 13 juin 1917, le G&#233;n&#233;ral John Joseph &lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;PERSHING&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt; (1860-1948) arrive en France, &#224; la t&#234;te d'un premier contingent du corps exp&#233;ditionnaire am&#233;ricain (American Expeditionary Force ou &lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;AEF&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;). Cette arriv&#233;e est suivie, le 28 juin suivant, du d&#233;barquement &#224; Saint-Nazaire des premi&#232;res grandes unit&#233;s, notamment la 1&lt;sup class=&#034;typo_exposants&#034;&gt;re&lt;/sup&gt; Division d'Infanterie (&#171; &lt;small class=&#034;fine&#034;&gt; &lt;/small&gt;The Big Red One&lt;small class=&#034;fine&#034;&gt; &lt;/small&gt; &#187;) transport&#233;e &#224; bord des b&#226;timents Havana, Saratoga, Pastores, Seattle, Tenores, Neptune, Henderson et Dekalb.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;Inexp&#233;riment&#233;e, et peu aguerrie, &lt;a href=&#034;http://www.education-defense.fr/spip.php?article226&#034;&gt;n'ayant jamais &#233;t&#233; confront&#233;e &#224; des arm&#233;es modernes, ni combattu en Europe,&lt;/a&gt; l'&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;US&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt; Army est aussi sous-&#233;quip&#233;e. Elle ne dispose pas de mat&#233;riels lourds, et devra &#224; l'industrie de guerre fran&#231;aise une grande partie de ses &#233;quipements. L'Arm&#233;e fran&#231;aise est, en effet &#224; cette &#233;poque, la premi&#232;re puissance militaire au monde.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;&lt;strong&gt;__________&lt;/strong&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;&lt;strong&gt;Bibliographie&lt;/strong&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt; &lt;li style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;HARTER (H&#233;l&#232;ne), &lt;em&gt;Les &#201;tats-Unis dans la Grande Guerre&lt;/em&gt;, Tallandier, 2017, 510 p.&lt;/span&gt;&lt;/li&gt; &lt;li style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;MARCH (William), &lt;em&gt;Compagnie K&lt;/em&gt;, &#201;ditions Gallmeister, 2015, 258 p.&lt;/span&gt;&lt;/li&gt; &lt;li style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;PORTE (R&#233;my), &lt;em&gt;Les &#201;tats-Unis dans la Grande Guerre. Une approche fran&#231;aise&lt;/em&gt;, SOTECA, 2017, 300 p.&lt;/span&gt;&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;p style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;/p&gt;
&lt;p style=&#034;text-align: center;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;&lt;img alt=&#034;&#034; height='359' src='https://www.education-defense.fr/IMG/distant/jpg/gi_s_saint-nazai-71204ce5.jpg?1788465972' style='max-width: 500px; max-height: 320px;' width='500' /&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&#034;text-align: center;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;Soldats de la Big Red One d&#233;barquant &#224; Saint-Nazaire (source - &lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;ECPAD&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;)&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&#034;text-align: center;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;&lt;img alt=&#034;&#034; height='71' src='https://www.education-defense.fr/local/cache-vignettes/L214xH71/trench_knife_191-180ad8b3-bd610.jpg?1790460677' style='max-width: 300px; max-height: 100px;' width='214' /&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&#034;text-align: center;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;Combinaison entre le poing am&#233;ricain et le poignard (une premi&#232;re version combine la dague), le trench knife M1917 (ici version 1918) est l'arme de corps &#224; corps que les &lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;GI&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;'s&lt;/span&gt; am&#232;nent dans leur &#233;quipement&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&#034;text-align: center;&#034;&gt; &lt;/p&gt;
&lt;p style=&#034;text-align: center;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;&lt;/p&gt;
&lt;div class=&#034;spip_document_379 spip_document spip_documents spip_document_audio spip_document_avec_legende player&#034; data-legende-len=&#034;12&#034; data-legende-lenx=&#034;&#034;
&gt;
&lt;figure class=&#034;spip_doc_inner&#034;&gt; &lt;div class=&#034;audio-wrapper&#034; style='width:400px;max-width:100%;'&gt; &lt;audio class=&#034;mejs mejs-379 &#034; data-id=&#034;6f0647fc84cc2ff67e31f1d01a0ee87c&#034; src='https://www.education-defense.fr/IMG/mp3/over_there_2-2.mp3' type=&#034;audio/mpeg&#034; preload=&#034;none&#034; data-mejsoptions='{&#034;iconSprite&#034;: &#034;plugins-dist/medias/lib/mejs/mejs-controls.svg&#034;,&#034;alwaysShowControls&#034;: true,&#034;loop&#034;:false,&#034;audioWidth&#034;:&#034;100%&#034;}' controls=&#034;controls&#034; &gt;&lt;/audio&gt; &lt;/div&gt;
&lt;figcaption class='spip_doc_legende'&gt; &lt;div class='spip_doc_titre crayon document-titre-379 '&gt;&lt;strong&gt;Over there
&lt;/strong&gt;&lt;/div&gt; &lt;/figcaption&gt;&lt;div class=&#034;base64javascript20233152886ab851001125b5.47991260&#034; title=&#034;PHNjcmlwdD4gdmFyIG1lanNwYXRoPSdwbHVnaW5zLWRpc3QvbWVkaWFzL2xpYi9tZWpzL21lZGlhZWxlbWVudC1hbmQtcGxheWVyLm1pbi5qcz8xNzkwMzM0NjY0JyxtZWpzY3NzPSdwbHVnaW5zLWRpc3QvbWVkaWFzL2xpYi9tZWpzL21lZGlhZWxlbWVudHBsYXllci5taW4uY3NzPzE3OTAzMzQ2NjQnOwp2YXIgbWVqc2xvYWRlcjsKKGZ1bmN0aW9uKCl7dmFyIGE9bWVqc2xvYWRlcjsidW5kZWZpbmVkIj09dHlwZW9mIGEmJihtZWpzbG9hZGVyPWE9e2dzOm51bGwscGx1Zzp7fSxjc3M6e30saW5pdDpudWxsLGM6MCxjc3Nsb2FkOm51bGx9KTthLmluaXR8fChhLmNzc2xvYWQ9ZnVuY3Rpb24oYyl7aWYoInVuZGVmaW5lZCI9PXR5cGVvZiBhLmNzc1tjXSl7YS5jc3NbY109ITA7dmFyIGI9ZG9jdW1lbnQuY3JlYXRlRWxlbWVudCgibGluayIpO2IuaHJlZj1jO2IucmVsPSJzdHlsZXNoZWV0IjtiLnR5cGU9InRleHQvY3NzIjtkb2N1bWVudC5nZXRFbGVtZW50c0J5VGFnTmFtZSgiaGVhZCIpWzBdLmFwcGVuZENoaWxkKGIpfX0sYS5pbml0PWZ1bmN0aW9uKCl7ITA9PT1hLmdzJiZmdW5jdGlvbihjKXtqUXVlcnkoImF1ZGlvLm1lanMsdmlkZW8ubWVqcyIpLm5vdCgiLmRvbmUsLm1lanNfX3BsYXllciIpLmVhY2goZnVuY3Rpb24oKXtmdW5jdGlvbiBiKCl7dmFyIGU9ITAsaDtmb3IoaCBpbiBkLmNzcylhLmNzc2xvYWQoZC5jc3NbaF0pO2Zvcih2YXIgZiBpbiBkLnBsdWdpbnMpInVuZGVmaW5lZCI9PQp0eXBlb2YgYS5wbHVnW2ZdPyhlPSExLGEucGx1Z1tmXT0hMSxqUXVlcnkuZ2V0U2NyaXB0KGQucGx1Z2luc1tmXSxmdW5jdGlvbigpe2EucGx1Z1tmXT0hMDtiKCl9KSk6MD09YS5wbHVnW2ZdJiYoZT0hMSk7ZSYmalF1ZXJ5KCIjIitjKS5tZWRpYWVsZW1lbnRwbGF5ZXIoalF1ZXJ5LmV4dGVuZChkLm9wdGlvbnMse3N1Y2Nlc3M6ZnVuY3Rpb24oYSxjKXtmdW5jdGlvbiBiKCl7dmFyIGI9alF1ZXJ5KGEpLmNsb3Nlc3QoIi5tZWpzX19pbm5lciIpO2EucGF1c2VkPyhiLmFkZENsYXNzKCJwYXVzaW5nIiksc2V0VGltZW91dChmdW5jdGlvbigpe2IuZmlsdGVyKCIucGF1c2luZyIpLnJlbW92ZUNsYXNzKCJwbGF5aW5nIikucmVtb3ZlQ2xhc3MoInBhdXNpbmciKS5hZGRDbGFzcygicGF1c2VkIil9LDEwMCkpOmIucmVtb3ZlQ2xhc3MoInBhdXNlZCIpLnJlbW92ZUNsYXNzKCJwYXVzaW5nIikuYWRkQ2xhc3MoInBsYXlpbmciKX1iKCk7YS5hZGRFdmVudExpc3RlbmVyKCJwbGF5IixiLCExKTsKYS5hZGRFdmVudExpc3RlbmVyKCJwbGF5aW5nIixiLCExKTthLmFkZEV2ZW50TGlzdGVuZXIoInBhdXNlIixiLCExKTthLmFkZEV2ZW50TGlzdGVuZXIoInBhdXNlZCIsYiwhMSk7Zy5hdHRyKCJhdXRvcGxheSIpJiZhLnBsYXkoKX19KSl9dmFyIGc9alF1ZXJ5KHRoaXMpLmFkZENsYXNzKCJkb25lIiksYzsoYz1nLmF0dHIoImlkIikpfHwoYz0ibWVqcy0iK2cuYXR0cigiZGF0YS1pZCIpKyItIithLmMrKyxnLmF0dHIoImlkIixjKSk7dmFyIGQ9e29wdGlvbnM6e30scGx1Z2luczp7fSxjc3M6W119LGUsaDtmb3IoZSBpbiBkKWlmKGg9Zy5hdHRyKCJkYXRhLW1lanMiK2UpKWRbZV09alF1ZXJ5LnBhcnNlSlNPTihoKTtiKCl9KX0oalF1ZXJ5KX0pO2EuZ3N8fCgidW5kZWZpbmVkIiE9PXR5cGVvZiBtZWpzY3NzJiZhLmNzc2xvYWQobWVqc2NzcyksYS5ncz1qUXVlcnkuZ2V0U2NyaXB0KG1lanNwYXRoLGZ1bmN0aW9uKCl7YS5ncz0hMDthLmluaXQoKTtqUXVlcnkoYS5pbml0KTtvbkFqYXhMb2FkKGEuaW5pdCl9KSl9KSgpOzwvc2NyaXB0Pg==&#034;&gt;&lt;/div&gt; &lt;/figure&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;p&gt;&lt;/doc379|player&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&#034;text-align: center;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;&#201;crite par George M. &lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;COHAN&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt; en 1917, &#171; &lt;small class=&#034;fine&#034;&gt; &lt;/small&gt;Over there&lt;small class=&#034;fine&#034;&gt; &lt;/small&gt; &#187; fut une chanson tr&#232;s populaire aupr&#232;s des &lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;GI&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;'s&lt;/span&gt; durant les deux guerres mondiales&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;/p&gt;&lt;/div&gt;
		
		</content:encoded>


		

	</item>
<item xml:lang="fr">
		<title>La bataille du Bois Belleau (1918)</title>
		<link>https://www.education-defense.fr/La-bataille-du-Bois-Belleau-1918</link>
		<guid isPermaLink="true">https://www.education-defense.fr/La-bataille-du-Bois-Belleau-1918</guid>
		<dc:date>2017-05-11T18:19:14Z</dc:date>
		<dc:format>text/html</dc:format>
		<dc:language>fr</dc:language>
		<dc:creator>Nghia NGUYEN</dc:creator>






		<dc:subject>Histoire militaire/Batailles</dc:subject>
		<dc:subject>Enseignement de d&#233;fense</dc:subject>

		<description>
&lt;p&gt;Illustration de George B. SCOTT (1873-1943) repr&#233;sentant la bataille du Bois Belleau (1921) &lt;br class='autobr' /&gt; Lib&#233;r&#233;e du front oriental par la r&#233;volution bolchevique (octobre 1917) et la paix s&#233;par&#233;e de Brest-Litovsk qui s'ensuit (3 mars 1918), l'arm&#233;e imp&#233;riale allemande lance au printemps 1918 une importante offensive sur le front occidental : c'est la Kaiserschlacht ou bataille de l'Empereur. L'objectif est de rompre le front britannique dans la Somme et de bloquer, &#224; d&#233;faut de pouvoir les contr&#244;ler, (&#8230;)&lt;/p&gt;


-
&lt;a href="https://www.education-defense.fr/-Premiere-Guerre-mondiale-" rel="directory"&gt;Premi&#232;re Guerre mondiale&lt;/a&gt;


		</description>


 <content:encoded>&lt;img src='https://www.education-defense.fr/IMG/logo/arton226.jpg?1788464859' class='spip_logo spip_logo_right' width='150' height='146' alt=&#034;&#034; /&gt;
		&lt;div class='rss_texte'&gt;&lt;p style=&#034;text-align: center;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;&lt;img alt=&#034;&#034; height='293' src='https://www.education-defense.fr/local/cache-vignettes/L425xH293/george_b-_scottj-8e4a76b3-f2178.jpg?1790459270' style='max-width: 600px; max-height: 500px;' width='425' /&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&#034;text-align: center;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;Illustration de George B. SCOTT (1873-1943) repr&#233;sentant la bataille du Bois Belleau (1921)&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;/p&gt;
&lt;p style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;&lt;span style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt;Lib&#233;r&#233;e du front oriental par la r&#233;volution bolchevique (octobre 1917) et la paix s&#233;par&#233;e de Brest-Litovsk qui s'ensuit (3 mars 1918), l'arm&#233;e imp&#233;riale allemande lance au printemps 1918 une importante offensive sur le front occidental : c'est la &lt;em&gt;Kaiserschlacht&lt;/em&gt; ou bataille de l'Empereur. L'objectif est de rompre le front britannique dans la Somme et de bloquer, &#224; d&#233;faut de pouvoir les contr&#244;ler, les principaux ports de la Manche. En fait, le Reich joue son va-tout et jette ses derni&#232;res forces dans une bataille qu'il voudrait d&#233;cisive, alors que les renforts am&#233;ricains commencent &#224; affluer massivement en France.&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;&lt;span style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt;La &lt;em&gt;Kaiserschlacht&lt;/em&gt; se pr&#233;sente comme une succession de plusieurs offensives dont la principale - l'op&#233;ration Michael - est lanc&#233;e le 21 mars. Les op&#233;rations Gneisenau, Bl&#252;cher-Yorck et Georgette ont surtout pour objectif de fixer les Fran&#231;ais et les Belges. La rupture strat&#233;gique n'a cependant pas lieu en d&#233;pit de succ&#232;s initiaux. Si les pertes alli&#233;es sont importantes et le front franco-britannique d&#233;stabilis&#233;, les pertes allemandes sont elles aussi de grande ampleur en d&#233;pit de l'engagement de toutes les grandes divisions d'infanterie ramen&#233;es de Russie (1). Le choc allemand s'enlise rapidement faute de moyens n&#233;cessaires &#224; l'exploitation des perc&#233;es r&#233;alis&#233;es. Des objectifs trop ambitieux dans un contexte o&#249; les arm&#233;es ne sont pas encore suffisamment m&#233;canis&#233;es expliquent que, d&#232;s le mois d'avril, plus personne ne croit en une rupture du front occidental. D'autant plus que, pass&#233; l'effet de surprise, la r&#233;sistance des alli&#233;s va se durcir.&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;&lt;span style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt;Aux mois de mai/juin les combats se concentrent en &lt;/span&gt;Picardie&lt;span style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; et dans l&lt;/span&gt;'Aisne&lt;span style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; o&#249; l'arm&#233;e fran&#231;aise d&#233;clenche une contre-offensive. &#192; ses c&#244;t&#233;s sont engag&#233;es la &lt;/span&gt;2&lt;sup class=&#034;typo_exposants&#034;&gt;e&lt;/sup&gt;&lt;span style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; Division d'infanterie de l'&lt;/span&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034; style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;US&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;/span&gt;Army&lt;span style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;a href=&#034;http://www.2id.korea.army.mil/index.asp&#034;&gt;(&lt;/a&gt;&lt;/span&gt;&lt;a href=&#034;http://www.2id.korea.army.mil/index.asp&#034;&gt;2&lt;sup class=&#034;typo_exposants&#034;&gt;nd&lt;/sup&gt;&lt;span style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;/span&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034; style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;ID&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;span style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &#171; &lt;/span&gt;&lt;small class=&#034;fine&#034; style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;/small&gt;Indianhead&lt;small class=&#034;fine&#034; style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;/small&gt;&lt;/a&gt;&lt;span style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt;&lt;a href=&#034;http://www.2id.korea.army.mil/index.asp&#034;&gt; &#187;)&lt;/a&gt; et la &lt;/span&gt;4&lt;sup class=&#034;typo_exposants&#034;&gt;e&lt;/sup&gt;&lt;span style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; Brigade de Marines. L'&lt;a href=&#034;http://www.education-defense.fr/spip.php?article241&#034;&gt;&lt;em&gt;American Expeditionary Force&lt;/em&gt; (AEF)&lt;/a&gt; est donc &#233;prouv&#233;e pour la premi&#232;re fois. Les Am&#233;ricains, qui commencent &#224; d&#233;barquer en masse en France, voient leurs capacit&#233;s monter en puissance tr&#232;s rapidement. Ils seront bient&#244;t deux millions de soldats dont 1 million engag&#233;s dans les combats. Plus de 2 millions de GI's sont, au m&#234;me moment, entra&#238;n&#233;s aux &#201;tats-Unis et sur le point d'&#234;tre achemin&#233;s &#224; leur tour en Europe. &#201;quip&#233;s par l'arm&#233;e fran&#231;aise en mat&#233;riel d'artillerie et en chars, ils vont devoir cependant affronter une arm&#233;e allemande moderne et particuli&#232;rement aguerrie par quatre ann&#233;es de f&#233;roces combats.&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;C'est dans ce contexte que la bataille du Bois Belleau a lieu du 1er au 26 juin 1918 dans le secteur de Ch&#226;teau-Thierry. Consid&#233;r&#233;e comme le bapt&#234;me de feu de l'&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;US&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt; Army durant le conflit, elle s'int&#232;gre dans la consolidation du front fran&#231;ais soumis &#224; la pression des op&#233;rations allemandes Bl&#252;cher-Yorck et, surtout, Gneisenau. Relevant des forces fran&#231;aises durement &#233;prouv&#233;es, les Am&#233;ricains doivent reprendre aux Allemands le village de Belleau dont un bois situ&#233; &#224; proximit&#233; va concentrer les combats. R&#233;duisant les poches de r&#233;sistance et disputant m&#232;tre par m&#232;tre ces quelques hectares de couvert forestier, les Am&#233;ricains vont tenir pendant pr&#232;s d'un mois face &#224; de violentes contre-attaques allemandes. Leurs pertes seront lourdes (1800 tu&#233;s et 8000 bless&#233;s), mais l'&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;US&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt; Army y gagne une r&#233;putation de combativit&#233; jusqu'&#224; pr&#233;sent ignor&#233;e. Surtout, ce fut le premier engagement au combat de &lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;US&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt; Marines en France et en Europe. La 4e Brigade fut d&#233;cim&#233;e &#224; 60%, mais les US Marines du G&#233;n&#233;ral James G. HARBORD (1866-1947) y gagn&#232;rent le surnom &#233;vocateur de &lt;em&gt;Teufelhund&lt;/em&gt; (&#034;chiens de l'enfer&#034;) de la part de leurs ennemis.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;ol&gt; &lt;li style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;Cf. Ce sont 47 divisions allemandes qui sont red&#233;ploy&#233;es sur le front occidental en mars 1918 en plus des 191 divisions d&#233;j&#224; pr&#233;sentes face aux Fran&#231;ais et aux Britanniques.&lt;/span&gt;&lt;/li&gt;
&lt;/ol&gt;
&lt;p style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;&#8203;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&#034;text-align: center;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;&lt;img alt=&#034;&#034; height='300' src='https://www.education-defense.fr/local/cache-vignettes/L454xH300/german_prisoners-0c452ba3-e306a.jpg?1790459270' style='max-width: 500px; max-height: 350px;' width='454' /&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&#034;text-align: center;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;Prisonniers allemands apr&#232;s la bataille du Bois Belleau. Pr&#232;s de 600 d'entre eux furent captur&#233;s par les Am&#233;ricains&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;&lt;strong&gt;__________&lt;/strong&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;&lt;strong&gt;Ressources&lt;/strong&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt; &lt;li style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;&lt;a href=&#034;https://www.chateau-thierry.fr/article/le-musee-de-la-memoire-du-bois-belleau-1914-1918&#034;&gt;Mus&#233;e de la M&#233;moire de Belleau 1914-1918.&lt;/a&gt;&lt;/span&gt;&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;p style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;&#8203;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;div class=&#034;spip_document_1280 spip_document spip_documents spip_document_audio spip_document_avec_legende player&#034; data-legende-len=&#034;16&#034; data-legende-lenx=&#034;&#034;
&gt;
&lt;figure class=&#034;spip_doc_inner&#034;&gt; &lt;div class=&#034;audio-wrapper&#034; style='width:400px;max-width:100%;'&gt; &lt;audio class=&#034;mejs mejs-1280 &#034; data-id=&#034;c62f8761a5fb81acbf5327486d91477f&#034; src='https://www.education-defense.fr/IMG/mp3/semper_fidelis-2.mp3' type=&#034;audio/mpeg&#034; preload=&#034;none&#034; data-mejsoptions='{&#034;iconSprite&#034;: &#034;plugins-dist/medias/lib/mejs/mejs-controls.svg&#034;,&#034;alwaysShowControls&#034;: true,&#034;loop&#034;:false,&#034;audioWidth&#034;:&#034;100%&#034;}' controls=&#034;controls&#034; &gt;&lt;/audio&gt; &lt;/div&gt;
&lt;figcaption class='spip_doc_legende'&gt; &lt;div class='spip_doc_titre crayon document-titre-1280 '&gt;&lt;strong&gt;Semper fidelis
&lt;/strong&gt;&lt;/div&gt; &lt;/figcaption&gt;&lt;div class=&#034;base64javascript20233152886ab851001125b5.47991260&#034; title=&#034;PHNjcmlwdD4gdmFyIG1lanNwYXRoPSdwbHVnaW5zLWRpc3QvbWVkaWFzL2xpYi9tZWpzL21lZGlhZWxlbWVudC1hbmQtcGxheWVyLm1pbi5qcz8xNzkwMzM0NjY0JyxtZWpzY3NzPSdwbHVnaW5zLWRpc3QvbWVkaWFzL2xpYi9tZWpzL21lZGlhZWxlbWVudHBsYXllci5taW4uY3NzPzE3OTAzMzQ2NjQnOwp2YXIgbWVqc2xvYWRlcjsKKGZ1bmN0aW9uKCl7dmFyIGE9bWVqc2xvYWRlcjsidW5kZWZpbmVkIj09dHlwZW9mIGEmJihtZWpzbG9hZGVyPWE9e2dzOm51bGwscGx1Zzp7fSxjc3M6e30saW5pdDpudWxsLGM6MCxjc3Nsb2FkOm51bGx9KTthLmluaXR8fChhLmNzc2xvYWQ9ZnVuY3Rpb24oYyl7aWYoInVuZGVmaW5lZCI9PXR5cGVvZiBhLmNzc1tjXSl7YS5jc3NbY109ITA7dmFyIGI9ZG9jdW1lbnQuY3JlYXRlRWxlbWVudCgibGluayIpO2IuaHJlZj1jO2IucmVsPSJzdHlsZXNoZWV0IjtiLnR5cGU9InRleHQvY3NzIjtkb2N1bWVudC5nZXRFbGVtZW50c0J5VGFnTmFtZSgiaGVhZCIpWzBdLmFwcGVuZENoaWxkKGIpfX0sYS5pbml0PWZ1bmN0aW9uKCl7ITA9PT1hLmdzJiZmdW5jdGlvbihjKXtqUXVlcnkoImF1ZGlvLm1lanMsdmlkZW8ubWVqcyIpLm5vdCgiLmRvbmUsLm1lanNfX3BsYXllciIpLmVhY2goZnVuY3Rpb24oKXtmdW5jdGlvbiBiKCl7dmFyIGU9ITAsaDtmb3IoaCBpbiBkLmNzcylhLmNzc2xvYWQoZC5jc3NbaF0pO2Zvcih2YXIgZiBpbiBkLnBsdWdpbnMpInVuZGVmaW5lZCI9PQp0eXBlb2YgYS5wbHVnW2ZdPyhlPSExLGEucGx1Z1tmXT0hMSxqUXVlcnkuZ2V0U2NyaXB0KGQucGx1Z2luc1tmXSxmdW5jdGlvbigpe2EucGx1Z1tmXT0hMDtiKCl9KSk6MD09YS5wbHVnW2ZdJiYoZT0hMSk7ZSYmalF1ZXJ5KCIjIitjKS5tZWRpYWVsZW1lbnRwbGF5ZXIoalF1ZXJ5LmV4dGVuZChkLm9wdGlvbnMse3N1Y2Nlc3M6ZnVuY3Rpb24oYSxjKXtmdW5jdGlvbiBiKCl7dmFyIGI9alF1ZXJ5KGEpLmNsb3Nlc3QoIi5tZWpzX19pbm5lciIpO2EucGF1c2VkPyhiLmFkZENsYXNzKCJwYXVzaW5nIiksc2V0VGltZW91dChmdW5jdGlvbigpe2IuZmlsdGVyKCIucGF1c2luZyIpLnJlbW92ZUNsYXNzKCJwbGF5aW5nIikucmVtb3ZlQ2xhc3MoInBhdXNpbmciKS5hZGRDbGFzcygicGF1c2VkIil9LDEwMCkpOmIucmVtb3ZlQ2xhc3MoInBhdXNlZCIpLnJlbW92ZUNsYXNzKCJwYXVzaW5nIikuYWRkQ2xhc3MoInBsYXlpbmciKX1iKCk7YS5hZGRFdmVudExpc3RlbmVyKCJwbGF5IixiLCExKTsKYS5hZGRFdmVudExpc3RlbmVyKCJwbGF5aW5nIixiLCExKTthLmFkZEV2ZW50TGlzdGVuZXIoInBhdXNlIixiLCExKTthLmFkZEV2ZW50TGlzdGVuZXIoInBhdXNlZCIsYiwhMSk7Zy5hdHRyKCJhdXRvcGxheSIpJiZhLnBsYXkoKX19KSl9dmFyIGc9alF1ZXJ5KHRoaXMpLmFkZENsYXNzKCJkb25lIiksYzsoYz1nLmF0dHIoImlkIikpfHwoYz0ibWVqcy0iK2cuYXR0cigiZGF0YS1pZCIpKyItIithLmMrKyxnLmF0dHIoImlkIixjKSk7dmFyIGQ9e29wdGlvbnM6e30scGx1Z2luczp7fSxjc3M6W119LGUsaDtmb3IoZSBpbiBkKWlmKGg9Zy5hdHRyKCJkYXRhLW1lanMiK2UpKWRbZV09alF1ZXJ5LnBhcnNlSlNPTihoKTtiKCl9KX0oalF1ZXJ5KX0pO2EuZ3N8fCgidW5kZWZpbmVkIiE9PXR5cGVvZiBtZWpzY3NzJiZhLmNzc2xvYWQobWVqc2NzcyksYS5ncz1qUXVlcnkuZ2V0U2NyaXB0KG1lanNwYXRoLGZ1bmN0aW9uKCl7YS5ncz0hMDthLmluaXQoKTtqUXVlcnkoYS5pbml0KTtvbkFqYXhMb2FkKGEuaW5pdCl9KSl9KSgpOzwvc2NyaXB0Pg==&#034;&gt;&lt;/div&gt; &lt;/figure&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;p&gt;&lt;/doc1280|player&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&#034;text-align: center;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;&#8203;&lt;em&gt;Semper fidelis&lt;/em&gt; est la marche officielle du corps des Marines des &#201;tats-Unis. Elle fut compos&#233;e en 1888 par John Philip SOUSA (1854-1932) dont on retrouvera une partie des marches les plus c&#233;l&#232;bres &lt;a href=&#034;http://www.education-defense.fr/spip.php?article113&#034;&gt;ici.&lt;/a&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&#034;text-align: center;&#034;&gt; &lt;/p&gt;&lt;/div&gt;
		
		</content:encoded>


		

	</item>
<item xml:lang="fr">
		<title>Le d&#233;barquement des Dardanelles (1915)</title>
		<link>https://www.education-defense.fr/Le-debarquement-des-Dardanelles-1915</link>
		<guid isPermaLink="true">https://www.education-defense.fr/Le-debarquement-des-Dardanelles-1915</guid>
		<dc:date>2017-05-10T05:46:34Z</dc:date>
		<dc:format>text/html</dc:format>
		<dc:language>fr</dc:language>
		<dc:creator>Nghia NGUYEN</dc:creator>






		<dc:subject>Histoire militaire/Batailles</dc:subject>
		<dc:subject>Enseignement de d&#233;fense</dc:subject>

		<description>
&lt;p&gt;En 1915, le contr&#244;le des d&#233;troits orientaux de la M&#233;diterran&#233;e par les alli&#233;s occidentaux est d'une importance strat&#233;gique. Il permettrait &#224; la fois de consolider la jonction avec l'alli&#233; russe tout en coupant les empires centraux de l'Empire ottoman. Ces passages strat&#233;giques sont le d&#233;troit des Dardanelles &#224; l'ouest (c&#244;t&#233; Mer &#201;g&#233;e et M&#233;diterran&#233;e), et le d&#233;troit du Bosphore &#224; l'est (c&#244;t&#233; Mer noire) ; la Mer de Marmara jouant un r&#244;le de sas entre les deux passages. L'ensemble constitue un (&#8230;)&lt;/p&gt;


-
&lt;a href="https://www.education-defense.fr/-Premiere-Guerre-mondiale-" rel="directory"&gt;Premi&#232;re Guerre mondiale&lt;/a&gt;


		</description>


 <content:encoded>&lt;img src='https://www.education-defense.fr/IMG/logo/arton222.jpg?1788464846' class='spip_logo spip_logo_right' width='150' height='75' alt=&#034;&#034; /&gt;
		&lt;div class='rss_texte'&gt;&lt;p style=&#034;text-align: center;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;&lt;img alt=&#034;&#034; height='345' src='https://www.education-defense.fr/local/cache-vignettes/L454xH345/1-32jpgdocid326d-ff390700-e5b7f.jpg?1790464259' style='max-width: 500px; max-height: 400px;' width='454' /&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;/p&gt;
&lt;p style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;En 1915, le contr&#244;le des d&#233;troits orientaux de la M&#233;diterran&#233;e par les alli&#233;s occidentaux est d'une importance strat&#233;gique. Il permettrait &#224; la fois de consolider la jonction avec l'alli&#233; russe tout en coupant les empires centraux de l'Empire ottoman. Ces passages strat&#233;giques sont le d&#233;troit des Dardanelles &#224; l'ouest (c&#244;t&#233; Mer &#201;g&#233;e et M&#233;diterran&#233;e), et le d&#233;troit du Bosphore &#224; l'est (c&#244;t&#233; Mer noire)&lt;small class=&#034;fine&#034;&gt; &lt;/small&gt; ; la Mer de Marmara jouant un r&#244;le de sas entre les deux passages. L'ensemble constitue un v&#233;ritable verrou strat&#233;gique tenu par l'Empire ottoman. C'est pour faire tomber ce verrou que Fran&#231;ais et Britanniques organis&#232;rent une campagne militaire autour d'une premi&#232;re phase navale dont l'&#233;chec entra&#238;na une phase d'op&#233;rations amphibie puis terrestre.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;&lt;strong&gt;G&#233;ographie et d&#233;fense du d&#233;troit des Dardanelles&lt;/strong&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;En effet, les deux passages maritimes sont &#233;tir&#233;s &#224; la fois sur une longue distance et une faible largeur, ce qui rend toute man&#339;uvre entre la Mer &#201;g&#233;e et la Mer Noire particuli&#232;rement d&#233;licate. Le d&#233;troit des Dardanelles mesure au plus large 6 km et se r&#233;tr&#233;cit jusqu'&#224; 1,2 km tout en s'&#233;tirant sur 61 km. Le d&#233;troit du Bosphore, quant &#224; lui, est encore plus &#233;troit avec une largeur allant de 698 m &#224; 3 km sur une longueur de 42 km. Or, les Ottomans ont min&#233; l'entr&#233;e des Dardanelles, faisant d'une op&#233;ration de d&#233;minage l'incontournable pr&#233;alable &#224; un passage de vive force. Cette op&#233;ration maritime de d&#233;minage suppose &#224; son tour la r&#233;duction de l'artillerie ottomane qui - retranch&#233;e dans une s&#233;rie de forts c&#244;tiers, et tenant les hauteurs de la p&#233;ninsule de Gallipoli &#8211; bat de ses feux tout le bras de mer qui constitue l'entr&#233;e du d&#233;troit. On comprendra que la g&#233;ographie du champ de bataille avantage d'embl&#233;e les d&#233;fenseurs.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;Autre avantage qui va jouer en faveur des Ottomans : la reprise en main de leur arm&#233;e par le G&#233;n&#233;ral allemand Otto &lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;LIMAN&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt; von &lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;SANDERS&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt; (1885-1929). Lorsque celui-ci prend la t&#234;te de la mission militaire allemande dans l'Empire ottoman, en 1913, il a pour interlocuteur un nouveau pouvoir issu du mouvement nationaliste Jeunes-Turcs, incarn&#233; par Enver &lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;PACHA&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt; (1881-1922). En d&#233;pit de r&#233;formes destin&#233;es &#224; moderniser l'arm&#233;e ottomane et &#224; mieux encadrer son commandement, l'action de &lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;LIMAN&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt; von &lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;SANDERS&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt; est dans un premier temps contrari&#233;e par Enver &lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;PACHA&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;, jaloux de ses pr&#233;rogatives et d&#233;sireux de limiter l'influence de la mission allemande.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;Cependant, les premi&#232;res d&#233;faites &#8211; notamment celle de Sarikamis face aux Russes en d&#233;cembre 1914/janvier 1915 - obligent le dirigeant turc &#224; c&#233;der une partie du commandement militaire &#224; &lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;LIMAN&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt; von &lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;SANDERS&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;. C'est donc un g&#233;n&#233;ral allemand que les Fran&#231;ais et les Britanniques vont retrouver devant eux aux Dardanelles. Second&#233; par un chef turc de grande valeur &#8211; Mustafa &lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;KEMAL&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt; (1881-1938), futur &lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;ATAT&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&#220;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;RK&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt; -, &lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;LIMAN&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt; von &lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;SANDERS&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt; commande durant la bataille la 5&lt;sup class=&#034;typo_exposants&#034;&gt;e&lt;/sup&gt; Arm&#233;e. S'il n'a pas, depuis le d&#233;but de sa mission de conseiller, une bonne opinion de l'arm&#233;e ottomane, il n'en h&#233;rite pas moins de sa meilleure unit&#233; pour l'affrontement qui s'annonce. Forte de plus de 80 000 hommes bien entra&#238;n&#233;s, bien &#233;quip&#233;s et solidement retranch&#233;s sur la p&#233;ninsule de Gallipoli, la 5&lt;sup class=&#034;typo_exposants&#034;&gt;e&lt;/sup&gt; Arm&#233;e va donner &#224; l'Empire ottoman sa premi&#232;re grande victoire.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;&lt;strong&gt;L'op&#233;ration navale (mars 1915)&lt;/strong&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;L'&#233;chec &#224; maintenir l'Empire ottoman en dehors du conflit, la volont&#233; de faire basculer la Gr&#232;ce et la Bulgarie dans le camp de l'Entente, les appels du Tsar pour soulager le front caucasien, acc&#233;l&#232;rent la d&#233;cision d'une offensive dans la r&#233;gion des d&#233;troits. Celle-ci est lanc&#233;e le 18 mars 1915, lorsqu'une force navale franco-britannique tenta une op&#233;ration de neutralisation des d&#233;fenses du d&#233;troit des Dardanelles. Alors que les cuirass&#233;s &#233;crasaient les forts ennemis sous les bombardements, les dragueurs commenc&#232;rent &#224; d&#233;miner le passage. Au total, ce furent 18 cuirass&#233;s, flanqu&#233;s de leurs croiseurs et destroyers qui particip&#232;rent &#224; cette premi&#232;re bataille.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;Sous-estimant les d&#233;fenses c&#244;ti&#232;res et mal renseign&#233;e sur la position des champs de mines, la flotte alli&#233;e essuya d'embl&#233;e des pertes s&#233;v&#232;res. Heurtant des mines les cuirass&#233;s fran&#231;ais Bouvet, et britanniques &lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;HMS&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt; Irresistible et &lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;HMS&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt; Ocean coul&#232;rent. Quant aux dragueurs de mines, ils durent battre en retraite sous le feu de l'artillerie ottomane. L'affaiblissement et l'impr&#233;cision de celle-ci &#233;taient contrebalanc&#233;s par la mobilit&#233; des batteries - parade pour &#233;chapper aux bombardements de l'artillerie navale franco-britannique &#8211; et, surtout, l'&#233;troitesse du chenal &#224; d&#233;miner. Au plus &#233;troit, les dragueurs devaient en effet &#233;voluer sur une largeur de 1500 m seulement pour enlever les mines, ce qui les mettait &#224; port&#233;e de tous les canons turcs et rendait l'op&#233;ration particuli&#232;rement dangereuse.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;/p&gt;
&lt;p style=&#034;text-align: center;&#034;&gt; &lt;img alt=&#034;&#034; height='266' src='https://www.education-defense.fr/local/cache-vignettes/L454xH266/2-17jpgdocid327d-75e75067-cfd27.jpg?1790464259' style='max-width: 550px; max-height: 300px;' width='454' /&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&#034;text-align: center;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;Une batterie d'artillerie britannique au Cap Helles (juin 1915)&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;/p&gt;
&lt;p style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;&lt;strong&gt;Le d&#233;barquement du 25 avril&lt;/strong&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;L'&#233;chec de la prise des Dardanelles par une op&#233;ration navale d&#233;clencha une deuxi&#232;me phase, amphibie cette fois. D&#233;sormais, il fallait d&#233;barquer un contingent exp&#233;ditionnaire dont la mission serait de neutraliser par la terre les d&#233;fenses turques. L'&#233;limination de ces derni&#232;res permettrait le nettoyage des champs de mines en toute s&#233;curit&#233;. L'indispensable effet de surprise &#233;tait cependant perdu pour les alli&#233;s. Pire, le temps n&#233;cessaire &#224; l'organisation d'une force exp&#233;ditionnaire - pr&#233;sente en &#201;gypte mais qu'il fallut concentrer sur l'&#238;le de Lemnos plus proche - fut mis &#224; profit par &lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;LIMAN&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt; von &lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;SANDERS&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt; pour renforcer les d&#233;fenses turques : am&#233;nagement de tranch&#233;es, construction de routes, minage des plages&#8230;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;Du c&#244;t&#233; des alli&#233;s, la force de d&#233;barquement &#233;tait surtout compos&#233;e de troupes britanniques et d'alli&#233;s du Commonwealth, dont des milliers d'Australiens et de N&#233;o-Z&#233;landais qui connurent leur premier engagement de la guerre au sein de l'Australian and New-Zealand Army Corps (&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;ANZAC&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;). Des unit&#233;s fran&#231;aises de l'Arm&#233;e d'Orient &#233;taient &#233;galement pr&#233;sentes. L'ensemble du corps exp&#233;ditionnaire fut plac&#233; sous le commandement du G&#233;n&#233;ral Ian Standish Monteith &lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;HAMILTON&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt; (1851-1947).&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;Le d&#233;barquement eut lieu le 25 avril 1915. Jouant d'attaques de diversion, les alli&#233;s d&#233;barqu&#232;rent 30 000 hommes sur 5 plages appel&#233;es d'ouest en est : Y beach, X beach, W beach, V beach et S beach. S beach se situait du c&#244;t&#233; des Dardanelles. Y et X beach se situaient &#224; l'oppos&#233;, du c&#244;t&#233; de la Mer &#201;g&#233;e. W et V beach &#233;taient tout au sud, sur la pointe de la p&#233;ninsule (cap Helles). Les troupes de l'&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;ANZAC&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt; furent d&#233;barqu&#233;es tout au nord-ouest (Y beach) alors que les Britanniques, soutenus par les Fran&#231;ais, port&#232;rent leur effort au sud sur le cap Helles. C'est sur V beach que les combats furent les plus violents, et o&#249; les pertes furent les plus lourdes d&#232;s le premier jour (60% des troupes d&#233;barqu&#233;es). Ailleurs, les alli&#233;s rencontr&#232;rent peu, voire aucune r&#233;sistance, et le village de Krithia - pourtant situ&#233; &#224; moins de 3 km de Y beach - &#233;tait &#224; port&#233;e de main.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;Cependant, la pr&#233;f&#233;rence du commandement alli&#233; fut donn&#233;e &#224; la consolidation des t&#234;tes de pont plut&#244;t qu'&#224; une perc&#233;e rapide &#224; l'int&#233;rieur de la p&#233;ninsule. L'absence de mouvements d&#233;cisifs qui en r&#233;sulta, fixa la physionomie de la bataille en quelques jours. Nonobstant l'effet de surprise en certains secteurs, d'une p&#233;nurie de munitions &#233;galement, les Ottomans parvinrent &#224; se renforcer rapidement, et &#224; contenir les forces alli&#233;es pendant plusieurs mois sur des t&#234;tes de pont sans aucune profondeur. Certes, les Britanniques progress&#232;rent du cap Helles vers le nord sur moins de 5 km, mais tr&#232;s rapidement l'affrontement tourna &#224; une bataille d'attrition et de tranch&#233;es jusqu'&#224; son terme.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;&lt;strong&gt;La bataille terrestre&lt;/strong&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;Jusqu'&#224; l'&#233;t&#233; 1915, la bataille se r&#233;suma en une succession d'attaques et de contre-attaques meurtri&#232;res de part et d'autre. Les alli&#233;s tentant de percer vers le nord &#224; partir du cap Helles (secteur britannique) ou vers l'est &#224; partir de Y beach (secteur de l'&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;ANZAC&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;) avec pour objectif - sur les deux axes - le village de Krithia. De leur c&#244;t&#233;, les Ottomans avaient pour objectif de repousser les forces de l'&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;ANZAC&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt; &#224; la mer, et ils men&#232;rent une guerre de mines contre les tranch&#233;es adverses tout en bombardant de mani&#232;re incessante les t&#234;tes de pont. La densit&#233; du r&#233;seau de tranch&#233;es, les difficult&#233;s de ravitaillement dans les deux camps (notamment en munitions), et les obstacles naturels g&#234;nant la progression de l'infanterie (nombreux ravins), aboutirent rapidement &#224; une situation d'enlisement pour les alli&#233;s.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;Le renforcement sensible des arm&#233;es en pr&#233;sence emp&#234;cha &#233;galement toute possibilit&#233; d'offensive rapide et victorieuse. Si au printemps, les alli&#233;s ne disposaient que de 5 divisions, ils en avaient d&#233;sormais concentr&#233;es 15 au mois d'ao&#251;t sur les diff&#233;rentes t&#234;tes de pont. Les forces de &lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;LIMAN&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt; von &lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;SANDERS&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt; &#233;taient, quant &#224; elles, pass&#233;es de 6 &#224; 16 divisions et son artillerie ne cessait de se renforcer. Dans un nouvel effort pour sortir de ce blocage, les alli&#233;s op&#233;r&#232;rent un d&#233;barquement au nord de Y beach, dans la baie de Suvla, en ao&#251;t 1915. Cette op&#233;ration devait prendre &#224; revers les lignes ottomanes, et d&#233;bloquer la situation. Une fois de plus l'objectif ne fut pas atteint faute d'initiatives permettant d'exploiter l'effet de surprise. Les troupes britanniques rest&#232;rent sur les plages laissant aux Ottomans le temps de renforcer les lignes de cr&#234;tes environnantes. Dans les jours qui suivirent, de furieux assauts ne permirent m&#234;me pas d'&#233;tablir la jonction entre Y beach et la nouvelle t&#234;te de pont. Les alli&#233;s &#233;taient d&#233;sormais sur la d&#233;fensive.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;/p&gt;
&lt;p style=&#034;text-align: center;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;&lt;img alt=&#034;&#034; height='380' src='https://www.education-defense.fr/IMG/distant/jpg/3-6jpgdocid328do-b48370aa.jpg?1788466007' style='max-width: 500px; max-height: 400px;' width='500' /&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&#034;text-align: center;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;Infanterie australienne &#224; l'assaut d'une tranch&#233;e ottomane&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;/p&gt;
&lt;p style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;L'&#233;chec de ce dernier d&#233;barquement, mais &#233;galement l'entr&#233;e en guerre de la Bulgarie aux c&#244;t&#233;s des empires centraux (5 octobre 1915), impos&#232;rent une &#233;vacuation prochaine et rapide de la p&#233;ninsule de Gallipoli. Perte de l'initiative strat&#233;gique, &#233;puisement des troupes qui apr&#232;s la canicule de l'&#233;t&#233; subirent un hiver rigoureux, &#233;pid&#233;mie de fi&#232;vre typho&#239;de et de dysenterie, renforcement de l'artillerie ottomane alors que les t&#234;tes de pont demeuraient encombr&#233;es d'hommes et de mat&#233;riels sur un espace toujours &#233;troit : la situation devenait d&#233;sormais intenable pour le corps exp&#233;ditionnaire alli&#233;. L'&#233;vacuation se r&#233;alisa du 20 d&#233;cembre 1915 au 9 janvier 1916, date &#224; laquelle les unit&#233;s ottomanes reprirent le contr&#244;le de toutes les plages de d&#233;barquement. Les alli&#233;s r&#233;ussirent cette d&#233;licate op&#233;ration de r&#233;embarquement de milliers d'hommes sous la pression ennemi avec peu de pertes, mais au prix de l'abandon d'un mat&#233;riel important. La bataille des Dardanelles &#233;tait termin&#233;e.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;&lt;strong&gt;Bilan et post&#233;rit&#233;&lt;/strong&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;En d&#233;pit du succ&#232;s inesp&#233;r&#233; de l'op&#233;ration d'&#233;vacuation des t&#234;tes de pont (l'estimation des pertes par l'&#233;tat-major alli&#233; avaient &#233;t&#233; bien plus pessimiste), et des op&#233;rations sous-marines qui emp&#234;ch&#232;rent l'acheminement massif de renforts ottomans par voie maritime, la bataille des Dardanelles s'achevait sur une d&#233;faite pour les alli&#233;s. L'ampleur des pertes comme l'incapacit&#233; &#224; contr&#244;ler les d&#233;troits pour les Fran&#231;ais et les Britanniques &#233;taient sans appel. Si les chiffres varient encore, les pertes globales (tu&#233;s, bless&#233;s, disparus et prisonniers) sont &#233;valu&#233;es aux alentours de 200 000 hommes, essentiellement britanniques, de l'&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;ANZAC&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt; et autres alli&#233;s du Commonwealth. La France perdit &#233;galement 50 000 hommes aux Dardanelles. La responsabilit&#233; de ce terrible &#233;chec resta longtemps attach&#233;e au nom du Premier Lord de l'Amiraut&#233; de l'&#233;poque : Sir Winston S. &lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;CHURCHILL&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt; (1874-1965). Ce dernier avait, en effet, soutenu la strat&#233;gie des Dardanelles contre l'avis de l'Amiral John &lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;FISHER&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt; (1841-1920) qui d&#233;missionna en mai 1915.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;Les op&#233;rations mirent en &#233;vidence des erreurs de commandement, une sous-estimation de l'ennemi ottoman comme de la g&#233;ographie terrestre et maritime du champ de bataille, ainsi qu'une impr&#233;paration logistique eu &#233;gard &#224; une op&#233;ration amphibie de cette ampleur. L'&#233;chec des op&#233;rations sur la p&#233;ninsule de Gallipoli renfor&#231;a pour de nombreuses ann&#233;es la m&#233;fiance des &#233;coles de guerre envers les op&#233;rations de d&#233;barquement. De son c&#244;t&#233;, si l'arm&#233;e ottomane connaissait de graves d&#233;ficiences, elle avait &#233;t&#233; bien command&#233;e durant la bataille et s'&#233;tait affirm&#233;e comme une force moderne. Le soutien allemand et austro-hongrois permit de r&#233;&#233;quilibrer les faiblesses initiales en mati&#232;re d'artillerie et d'aviation. Cela rendit la situation des alli&#233;s de plus en plus probl&#233;matique au fil des mois. La bataille des Dardanelles fut cependant aussi meurtri&#232;re pour les Ottomans, qui perdirent 250 000 hommes dans les combats. Elle reste n&#233;anmoins une victoire incontestable, qui renfor&#231;a le jeune nationalisme turc.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;Mais c'est aux antipodes que le retentissement des sacrifices exig&#233;s fut le plus fort, en &#233;veillant de nouvelles consciences nationales. La terre de Gallipoli accueille encore de nos jours 31 cimeti&#232;res militaires o&#249; sont enterr&#233;s des milliers de soldats du Commonwealth. Pour les jeunes &#201;tats ind&#233;pendants qu'&#233;taient &#224; l'&#233;poque l'Australie et la Nouvelle-Z&#233;lande, la bataille de Gallipoli - qui vit tomber de nombreux soldats de l'&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;ANZAC&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt; - fut un &#233;v&#233;nement fondateur. Depuis, l'&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;ANZAC&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt; day comm&#233;more tous les 25 avril la bataille de Gallipoli et, au-del&#224;, l'engagement des deux dominions dans la Premi&#232;re Guerre mondiale aux c&#244;t&#233;s de leur puissance de tutelle. F&#234;te nationale plus importante que la date du 11 novembre, l'&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;ANZAC&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt; day s'ouvre par une c&#233;r&#233;monie appel&#233;e &#171; &lt;small class=&#034;fine&#034;&gt; &lt;/small&gt;C&#233;r&#233;monie de l'Aube&lt;small class=&#034;fine&#034;&gt; &lt;/small&gt; &#187; (&#171; &lt;small class=&#034;fine&#034;&gt; &lt;/small&gt;Dawn service&lt;small class=&#034;fine&#034;&gt; &lt;/small&gt; &#187;) qui &#8211; &#224; travers l'hommage rendu aux soldats australiens et n&#233;o-z&#233;landais tomb&#233;s &#8211; c&#233;l&#232;bre la naissance de deux nouvelles nations.&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;/p&gt;
&lt;p style=&#034;text-align: center;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;&lt;img alt=&#034;&#034; height='375' src='https://www.education-defense.fr/IMG/distant/jpg/4-2jpgdocid329do-9fa2ccbb.jpg?1788465984' style='max-width: 550px; max-height: 400px;' width='500' /&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&#034;text-align: center;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;&#034;Dawn service&#034;, &lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;ANZAC&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt; Day&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;&lt;strong&gt;__________&lt;/strong&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;p style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;&lt;strong&gt;Ressources&lt;/strong&gt;&lt;/span&gt;&lt;/p&gt;
&lt;ul&gt; &lt;li style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;RIGOUX&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt; (Pierre), &lt;em&gt;Les Dardanelles 1915. Une strat&#233;gie en &#233;chec&lt;/em&gt;, Economica, 2013, 176 p.&lt;/span&gt;&lt;/li&gt; &lt;li style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;&#192; l'occasion du centenaire de la bataille des Dardanelles, Mike &lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;BOWERS&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt; - correspondant australien du journal &lt;em&gt;The Guardian&lt;/em&gt; - est all&#233; red&#233;couvrir les lieux de l'affrontement. Voir le dossier photographique &lt;a href=&#034;https://www.theguardian.com/news/ng-interactive/2015/apr/22/anzac-cove-and-gallipoli-then-and-now-interactive&#034;&gt;&#171; &lt;small class=&#034;fine&#034;&gt; &lt;/small&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;ANZAC&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt; cove and Gallipoli. Then and now.&lt;small class=&#034;fine&#034;&gt; &lt;/small&gt; &#187;&lt;/a&gt;&lt;/span&gt;&lt;/li&gt; &lt;li style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;span style=&#034;font-size:14px;&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;&lt;span class=&#034;caps&#034;&gt;WEIR (Peter)&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;&lt;/span&gt;, &lt;em&gt;Gallipoli&lt;/em&gt;, 1981.&lt;/span&gt;&lt;/li&gt;
&lt;/ul&gt;
&lt;p style=&#034;text-align: justify;&#034;&gt; &lt;/p&gt;
&lt;div class=&#034;spip_document_330 spip_document spip_documents spip_document_audio spip_document_avec_legende player&#034; data-legende-len=&#034;41&#034; data-legende-lenx=&#034;x&#034;
&gt;
&lt;figure class=&#034;spip_doc_inner&#034;&gt; &lt;div class=&#034;audio-wrapper&#034; style='width:400px;max-width:100%;'&gt; &lt;audio class=&#034;mejs mejs-330 &#034; data-id=&#034;719d7d6751e6f1f74f9768f9841bd654&#034; src='https://www.education-defense.fr/IMG/mp3/australie.mp3' type=&#034;audio/mpeg&#034; preload=&#034;none&#034; data-mejsoptions='{&#034;iconSprite&#034;: &#034;plugins-dist/medias/lib/mejs/mejs-controls.svg&#034;,&#034;alwaysShowControls&#034;: true,&#034;loop&#034;:false,&#034;audioWidth&#034;:&#034;100%&#034;}' controls=&#034;controls&#034; &gt;&lt;/audio&gt; &lt;/div&gt;
&lt;figcaption class='spip_doc_legende'&gt; &lt;div class='spip_doc_titre crayon document-titre-330 '&gt;&lt;strong&gt;Advance Australia fair (hymne national)
&lt;/strong&gt;&lt;/div&gt; &lt;/figcaption&gt;&lt;div class=&#034;base64javascript20233152886ab851001125b5.47991260&#034; title=&#034;PHNjcmlwdD4gdmFyIG1lanNwYXRoPSdwbHVnaW5zLWRpc3QvbWVkaWFzL2xpYi9tZWpzL21lZGlhZWxlbWVudC1hbmQtcGxheWVyLm1pbi5qcz8xNzkwMzM0NjY0JyxtZWpzY3NzPSdwbHVnaW5zLWRpc3QvbWVkaWFzL2xpYi9tZWpzL21lZGlhZWxlbWVudHBsYXllci5taW4uY3NzPzE3OTAzMzQ2NjQnOwp2YXIgbWVqc2xvYWRlcjsKKGZ1bmN0aW9uKCl7dmFyIGE9bWVqc2xvYWRlcjsidW5kZWZpbmVkIj09dHlwZW9mIGEmJihtZWpzbG9hZGVyPWE9e2dzOm51bGwscGx1Zzp7fSxjc3M6e30saW5pdDpudWxsLGM6MCxjc3Nsb2FkOm51bGx9KTthLmluaXR8fChhLmNzc2xvYWQ9ZnVuY3Rpb24oYyl7aWYoInVuZGVmaW5lZCI9PXR5cGVvZiBhLmNzc1tjXSl7YS5jc3NbY109ITA7dmFyIGI9ZG9jdW1lbnQuY3JlYXRlRWxlbWVudCgibGluayIpO2IuaHJlZj1jO2IucmVsPSJzdHlsZXNoZWV0IjtiLnR5cGU9InRleHQvY3NzIjtkb2N1bWVudC5nZXRFbGVtZW50c0J5VGFnTmFtZSgiaGVhZCIpWzBdLmFwcGVuZENoaWxkKGIpfX0sYS5pbml0PWZ1bmN0aW9uKCl7ITA9PT1hLmdzJiZmdW5jdGlvbihjKXtqUXVlcnkoImF1ZGlvLm1lanMsdmlkZW8ubWVqcyIpLm5vdCgiLmRvbmUsLm1lanNfX3BsYXllciIpLmVhY2goZnVuY3Rpb24oKXtmdW5jdGlvbiBiKCl7dmFyIGU9ITAsaDtmb3IoaCBpbiBkLmNzcylhLmNzc2xvYWQoZC5jc3NbaF0pO2Zvcih2YXIgZiBpbiBkLnBsdWdpbnMpInVuZGVmaW5lZCI9PQp0eXBlb2YgYS5wbHVnW2ZdPyhlPSExLGEucGx1Z1tmXT0hMSxqUXVlcnkuZ2V0U2NyaXB0KGQucGx1Z2luc1tmXSxmdW5jdGlvbigpe2EucGx1Z1tmXT0hMDtiKCl9KSk6MD09YS5wbHVnW2ZdJiYoZT0hMSk7ZSYmalF1ZXJ5KCIjIitjKS5tZWRpYWVsZW1lbnRwbGF5ZXIoalF1ZXJ5LmV4dGVuZChkLm9wdGlvbnMse3N1Y2Nlc3M6ZnVuY3Rpb24oYSxjKXtmdW5jdGlvbiBiKCl7dmFyIGI9alF1ZXJ5KGEpLmNsb3Nlc3QoIi5tZWpzX19pbm5lciIpO2EucGF1c2VkPyhiLmFkZENsYXNzKCJwYXVzaW5nIiksc2V0VGltZW91dChmdW5jdGlvbigpe2IuZmlsdGVyKCIucGF1c2luZyIpLnJlbW92ZUNsYXNzKCJwbGF5aW5nIikucmVtb3ZlQ2xhc3MoInBhdXNpbmciKS5hZGRDbGFzcygicGF1c2VkIil9LDEwMCkpOmIucmVtb3ZlQ2xhc3MoInBhdXNlZCIpLnJlbW92ZUNsYXNzKCJwYXVzaW5nIikuYWRkQ2xhc3MoInBsYXlpbmciKX1iKCk7YS5hZGRFdmVudExpc3RlbmVyKCJwbGF5IixiLCExKTsKYS5hZGRFdmVudExpc3RlbmVyKCJwbGF5aW5nIixiLCExKTthLmFkZEV2ZW50TGlzdGVuZXIoInBhdXNlIixiLCExKTthLmFkZEV2ZW50TGlzdGVuZXIoInBhdXNlZCIsYiwhMSk7Zy5hdHRyKCJhdXRvcGxheSIpJiZhLnBsYXkoKX19KSl9dmFyIGc9alF1ZXJ5KHRoaXMpLmFkZENsYXNzKCJkb25lIiksYzsoYz1nLmF0dHIoImlkIikpfHwoYz0ibWVqcy0iK2cuYXR0cigiZGF0YS1pZCIpKyItIithLmMrKyxnLmF0dHIoImlkIixjKSk7dmFyIGQ9e29wdGlvbnM6e30scGx1Z2luczp7fSxjc3M6W119LGUsaDtmb3IoZSBpbiBkKWlmKGg9Zy5hdHRyKCJkYXRhLW1lanMiK2UpKWRbZV09alF1ZXJ5LnBhcnNlSlNPTihoKTtiKCl9KX0oalF1ZXJ5KX0pO2EuZ3N8fCgidW5kZWZpbmVkIiE9PXR5cGVvZiBtZWpzY3NzJiZhLmNzc2xvYWQobWVqc2NzcyksYS5ncz1qUXVlcnkuZ2V0U2NyaXB0KG1lanNwYXRoLGZ1bmN0aW9uKCl7YS5ncz0hMDthLmluaXQoKTtqUXVlcnkoYS5pbml0KTtvbkFqYXhMb2FkKGEuaW5pdCl9KSl9KSgpOzwvc2NyaXB0Pg==&#034;&gt;&lt;/div&gt; &lt;/figure&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;p&gt;&lt;/doc330|player&gt;&lt;/p&gt;
&lt;div class=&#034;spip_document_331 spip_document spip_documents spip_document_audio spip_document_avec_legende player&#034; data-legende-len=&#034;41&#034; data-legende-lenx=&#034;x&#034;
&gt;
&lt;figure class=&#034;spip_doc_inner&#034;&gt; &lt;div class=&#034;audio-wrapper&#034; style='width:400px;max-width:100%;'&gt; &lt;audio class=&#034;mejs mejs-331 &#034; data-id=&#034;9eb5826d230e416a3f3cca7bcaa3eb95&#034; src='https://www.education-defense.fr/IMG/mp3/nouvelle-zelande_-_god_defend_new_zealand.mp3' type=&#034;audio/mpeg&#034; preload=&#034;none&#034; data-mejsoptions='{&#034;iconSprite&#034;: &#034;plugins-dist/medias/lib/mejs/mejs-controls.svg&#034;,&#034;alwaysShowControls&#034;: true,&#034;loop&#034;:false,&#034;audioWidth&#034;:&#034;100%&#034;}' controls=&#034;controls&#034; &gt;&lt;/audio&gt; &lt;/div&gt;
&lt;figcaption class='spip_doc_legende'&gt; &lt;div class='spip_doc_titre crayon document-titre-331 '&gt;&lt;strong&gt;God defend New-Zealand (hymne national)
&lt;/strong&gt;&lt;/div&gt; &lt;/figcaption&gt;&lt;div class=&#034;base64javascript20233152886ab851001125b5.47991260&#034; title=&#034;PHNjcmlwdD4gdmFyIG1lanNwYXRoPSdwbHVnaW5zLWRpc3QvbWVkaWFzL2xpYi9tZWpzL21lZGlhZWxlbWVudC1hbmQtcGxheWVyLm1pbi5qcz8xNzkwMzM0NjY0JyxtZWpzY3NzPSdwbHVnaW5zLWRpc3QvbWVkaWFzL2xpYi9tZWpzL21lZGlhZWxlbWVudHBsYXllci5taW4uY3NzPzE3OTAzMzQ2NjQnOwp2YXIgbWVqc2xvYWRlcjsKKGZ1bmN0aW9uKCl7dmFyIGE9bWVqc2xvYWRlcjsidW5kZWZpbmVkIj09dHlwZW9mIGEmJihtZWpzbG9hZGVyPWE9e2dzOm51bGwscGx1Zzp7fSxjc3M6e30saW5pdDpudWxsLGM6MCxjc3Nsb2FkOm51bGx9KTthLmluaXR8fChhLmNzc2xvYWQ9ZnVuY3Rpb24oYyl7aWYoInVuZGVmaW5lZCI9PXR5cGVvZiBhLmNzc1tjXSl7YS5jc3NbY109ITA7dmFyIGI9ZG9jdW1lbnQuY3JlYXRlRWxlbWVudCgibGluayIpO2IuaHJlZj1jO2IucmVsPSJzdHlsZXNoZWV0IjtiLnR5cGU9InRleHQvY3NzIjtkb2N1bWVudC5nZXRFbGVtZW50c0J5VGFnTmFtZSgiaGVhZCIpWzBdLmFwcGVuZENoaWxkKGIpfX0sYS5pbml0PWZ1bmN0aW9uKCl7ITA9PT1hLmdzJiZmdW5jdGlvbihjKXtqUXVlcnkoImF1ZGlvLm1lanMsdmlkZW8ubWVqcyIpLm5vdCgiLmRvbmUsLm1lanNfX3BsYXllciIpLmVhY2goZnVuY3Rpb24oKXtmdW5jdGlvbiBiKCl7dmFyIGU9ITAsaDtmb3IoaCBpbiBkLmNzcylhLmNzc2xvYWQoZC5jc3NbaF0pO2Zvcih2YXIgZiBpbiBkLnBsdWdpbnMpInVuZGVmaW5lZCI9PQp0eXBlb2YgYS5wbHVnW2ZdPyhlPSExLGEucGx1Z1tmXT0hMSxqUXVlcnkuZ2V0U2NyaXB0KGQucGx1Z2luc1tmXSxmdW5jdGlvbigpe2EucGx1Z1tmXT0hMDtiKCl9KSk6MD09YS5wbHVnW2ZdJiYoZT0hMSk7ZSYmalF1ZXJ5KCIjIitjKS5tZWRpYWVsZW1lbnRwbGF5ZXIoalF1ZXJ5LmV4dGVuZChkLm9wdGlvbnMse3N1Y2Nlc3M6ZnVuY3Rpb24oYSxjKXtmdW5jdGlvbiBiKCl7dmFyIGI9alF1ZXJ5KGEpLmNsb3Nlc3QoIi5tZWpzX19pbm5lciIpO2EucGF1c2VkPyhiLmFkZENsYXNzKCJwYXVzaW5nIiksc2V0VGltZW91dChmdW5jdGlvbigpe2IuZmlsdGVyKCIucGF1c2luZyIpLnJlbW92ZUNsYXNzKCJwbGF5aW5nIikucmVtb3ZlQ2xhc3MoInBhdXNpbmciKS5hZGRDbGFzcygicGF1c2VkIil9LDEwMCkpOmIucmVtb3ZlQ2xhc3MoInBhdXNlZCIpLnJlbW92ZUNsYXNzKCJwYXVzaW5nIikuYWRkQ2xhc3MoInBsYXlpbmciKX1iKCk7YS5hZGRFdmVudExpc3RlbmVyKCJwbGF5IixiLCExKTsKYS5hZGRFdmVudExpc3RlbmVyKCJwbGF5aW5nIixiLCExKTthLmFkZEV2ZW50TGlzdGVuZXIoInBhdXNlIixiLCExKTthLmFkZEV2ZW50TGlzdGVuZXIoInBhdXNlZCIsYiwhMSk7Zy5hdHRyKCJhdXRvcGxheSIpJiZhLnBsYXkoKX19KSl9dmFyIGc9alF1ZXJ5KHRoaXMpLmFkZENsYXNzKCJkb25lIiksYzsoYz1nLmF0dHIoImlkIikpfHwoYz0ibWVqcy0iK2cuYXR0cigiZGF0YS1pZCIpKyItIithLmMrKyxnLmF0dHIoImlkIixjKSk7dmFyIGQ9e29wdGlvbnM6e30scGx1Z2luczp7fSxjc3M6W119LGUsaDtmb3IoZSBpbiBkKWlmKGg9Zy5hdHRyKCJkYXRhLW1lanMiK2UpKWRbZV09alF1ZXJ5LnBhcnNlSlNPTihoKTtiKCl9KX0oalF1ZXJ5KX0pO2EuZ3N8fCgidW5kZWZpbmVkIiE9PXR5cGVvZiBtZWpzY3NzJiZhLmNzc2xvYWQobWVqc2NzcyksYS5ncz1qUXVlcnkuZ2V0U2NyaXB0KG1lanNwYXRoLGZ1bmN0aW9uKCl7YS5ncz0hMDthLmluaXQoKTtqUXVlcnkoYS5pbml0KTtvbkFqYXhMb2FkKGEuaW5pdCl9KSl9KSgpOzwvc2NyaXB0Pg==&#034;&gt;&lt;/div&gt; &lt;/figure&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;p&gt;&lt;/doc331|player&gt;&lt;/p&gt;&lt;/div&gt;
		
		</content:encoded>


		

	</item>



</channel>

</rss>